do góry
Pobieranie danych...

Wideoakademia księgowych i biur rachunkowych

drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę

Monitor Księgowego 16/2015, data dodania: 11.08.2015

Porada aktualna na dzień 18-10-2017*

*Zmieniła się podstawa prawna ale zmiana nie wpływa to na aktualność porady

Jak rozliczyć w księgach rachunkowych sprzedaż należności objętej odpisem aktualizującym

PROBLEM

Spółka w grudniu 2014 r. utworzyła odpis aktualizujący należność. W czerwcu 2015 r. wierzytelność została sprzedana wyspecjalizowanej firmie. Jak ująć w księgach rachunkowych i rozliczyć podatkowo sprzedaż należności objętej tym odpisem aktualizującym?

RADA

Jeżeli na zbywaną wierzytelność jednostka wcześniej utworzyła odpis aktualizujący, to na dzień sprzedaży należności należy dokonać rozwiązania odpisu aktualizującego. Dokonuje się tego poprzez odniesienie wartości odpisu na pozostałe przychody operacyjne (w części dotyczącej należności głównej) oraz ewentualnie na konto przychodów finansowych (w części dotyczącej odsetek za zwłokę objętych odpisem aktualizującym).

Dla celów podatkowych strata na sprzedaży wierzytelności stanowi koszt uzyskania przychodów, jeżeli wierzytelność była zaliczona do przychodów należnych. Co istotne, przy ustalaniu straty uwzględnia się całą wartość własnej wierzytelności wraz z podatkiem od towarów i usług. Ponadto, jeżeli rozwiązany odpis aktualizujący (w części bez VAT) był zaliczony wcześniej do kosztów uzyskania przychodów, to w momencie rozwiązania odpisu jego wartość netto należy zaliczyć do przychodów podatkowych.

UZASADNIENIE

W księgach rachunkowych zarówno przychód, jak i koszt związany ze sprzedażą własnych wierzytelności zalicza się odpowiednio do przychodów i kosztów finansowych. Operację tę można ująć w księgach rachunkowych następująco:

1) cena sprzedaży wierzytelności określona w umowie, potwierdzona np. rachunkiem wystawionym przez sprzedawcę:

Wn konto 248 „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: Imienne konto nabywcy wierzytelności),

Ma konto 750 „Przychody finansowe”,

2) wartość nominalna sprzedanej wierzytelności wynikająca z ksiąg rachunkowych:

Wn konto 755 „Koszty finansowe”,

Ma konto 201 „Rozrachunki z odbiorcami” (w analityce: Imienne konto dłużnika).

Podobnie przebiega rozliczenie sprzedaży wierzytelności własnej dla celów podatku dochodowego. Otóż w przypadku gdy przy sprzedaży wierzytelności jednostka poniosła stratę, to może być ona zaliczona do kosztów uzyskania przychodów. Warunkiem jest jednak, aby sprzedaż dotyczyła wierzytelności zaliczonej uprzednio na podstawie art. 12 ust. 3 updop lub art. 14 updof do przychodów należnych.

Co istotne, przy ustalaniu straty uwzględnia się całą wartość własnej wierzytelności wraz z podatkiem od towarów i usług (por. uchwałę siedmiu sędziów NSA z 11 czerwca 2012 r., sygn. akt I FPS 3/11). W uchwale tej czytamy m.in., że:

Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów straty z tytułu odpłatnego zbycia wierzytelności na podstawie art. 22 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 34 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (...) albo na podstawie art. 15 ust. 1 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (...) następuje przy uwzględnieniu wartości wierzytelności z należnym podatkiem od towarów i usług.

Oznacza to, że zarówno wartość netto sprzedanej wierzytelności, jak i należny VAT mają wpływ na wysokość straty na sprzedaży wierzytelności, zaliczanej do kosztów uzyskania przychodów.

Jeżeli na zbywaną wierzytelność jednostka wcześniej utworzyła odpis aktualizujący na podstawie art. 35b ustawy o rachunkowości, księgując:

Wn konto 765 „Pozostałe koszty operacyjne”, ewentualnie konto 755 „Koszty finansowe”,

Ma konto 280 „Odpisy aktualizujące wartość należności”,

– wówczas na dzień sprzedaży należności należy dokonać rozwiązania odpisu aktualizującego, zapisem:

Wn konto 280 „Odpisy aktualizujące wartość należności”,

Ma konto 760 „Pozostałe przychody operacyjne” – w części dotyczącej należności głównej, oraz ewentualnie:

Ma konto 750 „Przychody finansowe” – w części dotyczącej odsetek za zwłokę objętych odpisem aktualizującym.

Dla celów podatkowych, w sytuacji gdy odpis aktualizujący sprzedaną należność został zaliczony do kosztów uzyskania przychodów, zastosowanie znajdzie treść art. 14 ust. 2 pkt 7c updof lub art. 12 ust. 1 pkt 4e updop. Na mocy tych przepisów przychodem podatkowym jest równowartość odpisów aktualizujących wartość należności, uprzednio zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, w przypadku ustania przyczyn, dla których dokonano tych odpisów.

PRZYKŁAD

Spółka zbyła wierzytelność własną o wartości nominalnej 5800 zł (brutto). Cena sprzedaży wyniosła: 2000 zł. Wierzytelność objęta była odpisem aktualizującym w wysokości: 5800 zł.

Ewidencja w księgach rachunkowych:

1. Przychód uzyskany ze sprzedaży wierzytelności:

Wn konto 248 „Pozostałe rozrachunki” 2 000,00 zł

Ma konto 750 „Przychody finansowe” 2 000,00 zł

2. Wartość nominalna wierzytelności:

Wn konto 755 „Koszty finansowe” 5 800,00 zł

Ma konto 201 „Rozrachunki z odbiorcami” 5 800,00 zł

3. Wpływ zapłaty za wierzytelność:

Wn konto 131 „Bieżący rachunek bankowy” 2 000,00 zł

Ma konto 248 „Pozostałe rozrachunki” 2 000,00 zł

4. Rozwiązanie odpisu aktualizującego:

Wn konto 280 „Odpisy aktualizujące wartość należności” 5 800,00 zł

Ma konto 760 „Pozostałe przychody operacyjne” 5 800,00 zł

infoRgrafika

W sytuacji przedstawionej w przykładzie jednostka sprzedająca wierzytelność własną zaliczy do kosztów uzyskania przychodów stratę z tytułu zbycia wierzytelności w kwocie: 3800 zł (5800 zł – 2000 zł). Jeżeli rozwiązany odpis aktualizujący (w części bez VAT) był zaliczony wcześniej do kosztów uzyskania przychodów, to w momencie rozwiązania odpisu jego wartość netto – tu w kwocie 4715,45 zł – zalicza się do przychodów podatkowych (art. 12 ust. 1 pkt 4e updop lub art. 14 ust. 2 pkt 7c updof).

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 14 ust. 2 pkt 7c, art. 22 ust. 1, art. 23 ust. 1 pkt 34 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych – j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 361; ost.zm. Dz.U. z 2015 r., poz. 978

● art. 12 ust. 1 pkt 4e, art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych – j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 851; ost.zm. Dz.U. z 2015 r., poz. 978

Tadeusz Waślicki

biegły rewident