do góry
Pobieranie danych...

Wideoakademia księgowych i biur rachunkowych

drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę

Biuletyn Głównego Księgowego 12/2015, data dodania: 14.12.2015

Artykuł aktualny na dzień 20-11-2017

Zawieszenie działalności gospodarczej

Przedsiębiorcy, którzy nie zatrudniają pracowników, mogą zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do dwóch lat. Zawieszenie działalności gospodarczej ma wpływ na inne prawa i obowiązki podatnika, takie jak możliwość uzyskiwania przychodów, rozliczanie podatków, składanie deklaracji podatkowych czy prowadzenie amortyzacji środków trwałych.

1. Istota zawieszenia działalności gospodarczej

W myśl przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca, który nie zatrudnia pracowników, może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy. Przez przedsiębiorcę niezatrudniającego pracowników należy rozumieć przedsiębiorcę, który nie nawiązał stosunku pracy z tytułu umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Przymiotu takiego nie mają osoby, które wykonują pracę na podstawie umów cywilnoprawnych. Tym samym przedsiębiorca, który zawarł wyłącznie umowy cywilnoprawne, może skorzystać z zawieszenia. Należy zaznaczyć, że:

1) zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej oraz wznowienie wykonywania działalności gospodarczej następują na wniosek przedsiębiorcy;

2) zgłaszanie informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej oraz o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej w przypadku przedsiębiorców podlegających obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego następuje na podstawie przepisów o Krajowym Rejestrze Sądowym;

3) w przypadku spółek cywilnych zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest skuteczne pod warunkiem jej zawieszenia przez wszystkich wspólników. Przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą jako wspólnik w więcej niż jednej spółce cywilnej może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej w jednej lub kilku takich spółkach, natomiast przedsiębiorca wykonujący działalność gospodarczą w różnych formach prawnych może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej w jednej z tych form;

4) w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca nie może wykonywać działalności gospodarczej i osiągać bieżących przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej;

5) w stosunku do zobowiązań o charakterze publicznoprawnym zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej wywiera skutki prawne od dnia, w którym rozpoczyna się zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej, do dnia poprzedzającego dzień wznowienia wykonywania działalności gospodarczej;

6) w okresie zawieszenia działalności gospodarczej przedsiębiorca ma jednak prawo do dokonywania niektórych, enumeratywnie wymienionych czynności pozostających w związku z zawieszoną działalnością gospodarczą. Zgodnie z przepisami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w okresie zawieszenia wykonywania działalności przedsiębiorca ma prawo:

● wykonywać wszelkie czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów,
● przyjmować należności lub obowiązek regulować zobowiązania, powstałe przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej,
● zbywać własne środki trwałe i wyposażenie,
● uczestniczyć w postępowaniach sądowych, postępowaniach podatkowych i administracyjnych związanych z działalnością gospodarczą wykonywaną przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej (powyższe prawo może być także obowiązkiem prawnym),
● wykonywać wszelkie obowiązki nakazane przepisami prawa,
● osiągać przychody finansowe, także z działalności prowadzonej przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej.

UWAGA!

W trakcie zawieszenia działalności gospodarczej przedsiębiorca może zostać poddany kontroli na zasadach przewidzianych dla przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą.

2. Zawieszenie działalności gospodarczej

Zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej jest skuteczne w przypadku złożenia wniosku do właściwego sądu rejestrowego. Przedsiębiorcy wpisani do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS) składają informację o zawieszeniu działalności w sądzie rejestrowym. W tym przypadku wniosek KRS-Z62 należy złożyć nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia zdarzenia uzasadniającego dokonanie wpisu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do wniosku należy również załączyć uchwałę wspólników spółki osobowej lub zarządu spółki kapitałowej dotyczącą zawieszenia, a także oświadczenie o niezatrudnianiu pracowników. Okres zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej liczy się od dnia wskazanego we wniosku o wpis informacji o zawieszeniu, nie wcześniej jednak niż od dnia złożenia tego wniosku, i trwa do dnia złożenia druku o wpis informacji o wznowieniu wykonywania działalności gospodarczej.

Natomiast osoby fizyczne oraz wspólnicy spółek cywilnych składają taką informację do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Wniosek przedsiębiorcy dotyczący zawieszenia działalności gospodarczej nie wymaga podania przez przedsiębiorcę powodu zawieszenia. Nie wymaga również zgody organu ewidencyjnego na zawieszenie działalności. Przedsiębiorca składa jedynie zgłoszenie.

UWAGA!

Dodatkowym warunkiem dotyczącym działalności gospodarczych wpisanych do rejestru KRS jest pisemne zawiadomienie o zawieszeniu działalności właściwego naczelnika urzędu skarbowego, nie później niż przed upływem siedmiu dni od daty złożenia wniosku o wpis informacji o zawieszeniu do Krajowego Rejestru Sądowego. W przypadku przedsiębiorców wpisanych do rejestru CEIDG obowiązek ten spoczywa na właściwym urzędzie gminy.

3. Księgi rachunkowe w czasie trwania zawieszenia działalności

Przepisy ustawy o rachunkowości zwalniają przedsiębiorcę z obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych w czasie zawieszenia działalności gospodarczej, jednak w określonych przypadkach możliwe jest dalsze ich prowadzenie.

Przedsiębiorca może nie zamykać ksiąg rachunkowych za rok obrotowy, w którym działalność jednostki przez cały czas pozostawała zawieszona, chyba że jednostka dokonuje odpisów amortyzacyjnych bądź umorzeniowych lub wystąpiły inne zdarzenia o charakterze majątkowym albo finansowym. Nie dotyczy to jednak emitentów papierów wartościowych zamierzających ubiegać się o dopuszczenie do obrotu na rynku regulowanym w państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz emitentów papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na tym rynku.

W przypadku gdy księgi rachunkowe nie będą zamykane, przedsiębiorca może odstąpić od przeprowadzenia inwentaryzacji.

Najczęściej jednak przedsiębiorcy decydują się na zamknięcie ksiąg rachunkowych. Warto podkreślić, że takie działanie łączy się z wykonaniem następujących czynności:

1) ustaleniem sald końcowych aktywów i pasywów,

2) porównaniem sald z wynikami przeprowadzonej inwentaryzacji i dokonaniem niezbędnych korekt,

3) sporządzeniem zestawienia obrotów i sald kont syntetycznych oraz zestawień obrotów i sald kont analitycznych, a także dokonaniem uzgodnień,

4) przeniesieniem sald końcowych do bilansu zamknięcia,

5) sporządzeniem innych elementów sprawozdania finansowego.

Jednostka, która zawiesiła działalność gospodarczą, jest zwolniona z obowiązku:

● prowadzenia ksiąg rachunkowych,
● sporządzania sprawozdania finansowego (wprowadzenia do sprawozdania, bilansu, rachunku zysków i strat, dodatkowych informacji i objaśnień, zestawienia zmian w kapitale własnym, rachunku przepływów pieniężnych),
● składania sprawozdania finansowego w sądzie rejestrowym, w urzędzie skarbowym oraz jego ogłaszania (jeśli dotyczy to jednostki gospodarczej),
● sporządzania i składania sprawozdania z działalności.

Bardzo ważne jest jednak, że zwolnienie to dotyczy jedynie pełnego roku obrotowego, w którym działalność jest zawieszona. W przypadku wystąpienia operacji o charakterze majątkowym lub finansowym jednostka jest zobowiązana do zamknięcia ksiąg rachunkowych.

Przykład

W sytuacji gdy rok kalendarzowy jest dla danej jednostki rokiem obrotowym, a działalność została zawieszona 12 września 2015 r., na koniec roku należy zamknąć księgi rachunkowe oraz sporządzić i złożyć obowiązujące jednostkę gospodarczą sprawozdania finansowe. Jeśli natomiast jednostka zawiesi działalność 1 stycznia 2016 r. i przez cały rok 2016 nie wystąpią w jednostce żadne operacje gospodarcze o charakterze majątkowym lub finansowym, to na koniec 2016 r. jednostka będzie mogła nie zamykać ksiąg rachunkowych.

Obowiązek zamknięcia ksiąg rachunkowych w przypadku wystąpienia operacji o charakterze majątkowym lub finansowym oznacza, że dana operacja może powodować zmiany w aktywach (np. należnościach, zapasach, środkach trwałych, takich jak amortyzacja, środkach pieniężnych) oraz w pasywach. Dlatego jest mało prawdopodobne, aby przez cały rok w okresie zawieszenia działalności nie wystąpiły żadne operacje o takim charakterze, przykładowo: spłata zobowiązań, otrzymanie należności, ponoszenie niektórych kosztów (np. podatku od nieruchomości) czy chociażby otrzymanie odsetek na rachunku bankowym. Co prawda ustawa o swobodzie działalności gospodarczej stanowi, że w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca ma prawo: wykonywać wszelkie czynności niezbędne do zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodów, przyjmować należności lub obowiązek regulować zobowiązania, powstałe przed datą zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej, zbywać własne środki trwałe i wyposażenie, uczestniczyć w postępowaniach sądowych, postępowaniach podatkowych i administracyjnych związanych z działalnością gospodarczą wykonywaną przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej, wykonywać wszelkie obowiązki nakazane przepisami prawa, osiągać przychody finansowe, także z działalności prowadzonej przed zawieszeniem wykonywania działalności gospodarczej, jednak zauważyć należy, że wymienione prawa wiążą się najczęściej ze zmianami majątkowymi czy finansowymi, a więc skutkują wystąpieniem operacji o charakterze majątkowym lub finansowym. W związku z tym w okresie zawieszenia działalności należy zamknąć księgi rachunkowe i sporządzić sprawozdanie finansowe.

4. Skutki zawieszenia działalności jednostki gospodarczej

4.1. Amortyzacja

Okres amortyzacji jest zwykle zbliżony do standardowego okresu użytkowania danego środka trwałego, co znajduje odzwierciedlenie w wysokości stawek amortyzacyjnych wskazanych w podatkowym Wykazie stawek amortyzacyjnych. Zawieszenie lub zaprzestanie amortyzacji albo obniżenie stawek amortyzacyjnych ma szczególne uzasadnienie w trakcie spowolnienia działalności gospodarczej zmierzającej do jej ograniczenia.

W ujęciu podatkowym nie podlegają amortyzacji składniki majątku, które nie są używane na skutek zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. W tym przypadku składniki te nie podlegają amortyzacji od miesiąca następującego po miesiącu, w którym zawieszono tę działalność albo jej zaprzestano. Zatem za miesiąc, w którym nastąpiło zawieszenie działalności gospodarczej, amortyzację się nalicza. W konsekwencji, jeśli podatnik po okresie zawieszenia powraca do wykonywania działalności gospodarczej, ponownie może poddać składniki majątku amortyzacji oraz dokonywać odpisów amortyzacyjnych zaliczanych do kosztów podatkowych. Przy tej operacji nie ulegają zmianie podstawowe elementy amortyzacji, tj. stopa amortyzacji i wartość początkowa środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Wydłużeniu w czasie ulega jedynie okres amortyzacji.

Przykład

Firma przez trzy lata (2011–2013) amortyzowała środek trwały o wartości początkowej 120 000 zł, sfinansowany w 50% z dotacji. Następnie na dwa lata zawiesiła działalność. Po jej wznowieniu ponownie wykorzystuje ten środek trwały. Stawka amortyzacyjna urządzenia wynosi 25%, roczny odpis amortyzacji: 30 000 zł, a założony okres amortyzacji: cztery lata. Ponieważ w 50% firma uzyskała zwrot nakładów na środek trwały, więc w takim samym stopniu odpisy amortyzacyjne nie są kosztem podatkowym. Zawieszenie działalności gospodarczej spowodowało wydłużenie okresu amortyzacji i faktycznie wynosi on sześć lat.

Lata

Odpisy amortyzacyjne

Odpisy amortyzacyjne zaliczane do KUP

2011 – 2013

90 000

45 000

2014 – 2015

2016

30 000

15 000

W okresie zawieszenia działalności gospodarczej możliwa jest amortyzacja tych składników, które pomimo zawieszenia działalności nadal są używane, a ich używanie nie stanowi o wykonywaniu działalności gospodarczej. Chodzi tutaj przykładowo o takie środki trwałe, jak komputery czy nieruchomości biurowe.

4.2. Podatek dochodowy

Przedsiębiorca, który zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej, na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, za okres objęty zawieszeniem jest zwolniony, w zakresie tej działalności, z obowiązku opłacania zaliczek na podatek dochodowy. Nie odprowadza więc zaliczek na podatek dochodowy za miesiące, w których działalność jest zawieszona, natomiast za miesiąc, w którym działalność prowadzona jest choć jeden dzień – zaliczkę powinien odprowadzić. Podobnie podatnik-przedsiębiorca, który jest wspólnikiem spółki jawnej, spółki partnerskiej, spółki komandytowej, jeżeli spółka zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, jest zwolniony, w zakresie tej działalności, za okres objęty zawieszeniem, z obowiązku opłacania zaliczek na podatek dochodowy. Zwolnienie to stosuje się, jeżeli podatnik będący wspólnikiem spółki, nie później niż przed upływem siedmiu dni od dnia złożenia wniosku o wpis informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, zawiadomi w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego o okresie zawieszenia wykonywania tej działalności.

4.3. Podatek od towarów i usług

W przypadku zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej podatnicy nie mają obowiązku składania deklaracji związanych z podatkiem od towarów i usług za okresy rozliczeniowe, których to zawieszenie dotyczy. Za miesiąc czy kwartał, w którym nastąpiło zawieszenie czy wznowienie działalności, deklaracje są składane. Jeżeli podatnik uzyskuje jednak przychody (które może uzyskiwać w okresie zawieszenia) i w okresie zawieszenia powstaje obowiązek podatkowy, musi składać deklaracje VAT. Zwolnienie to nie dotyczy również:

● podatników dokonujących wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów,
● podatników dokonujących importu usług lub nabywających towary – w zakresie których są podatnikami,
● okresów rozliczeniowych, za które podatnik jest obowiązany dokonać korekty podatku naliczonego, na przykład dotyczącego rocznej korekty VAT naliczonego związanego ze sprzedażą opodatkowaną i zwolnioną.

4.4. Podatek od nieruchomości

Zawieszenie działalności gospodarczej nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości.

Warto również zwrócić uwagę na przepisy zawarte w Kodeksie spółek handlowych, zgodnie z którymi za rok obrotowy, w którym działalność spółki przez cały czas pozostawała zawieszona oraz nie doszło do zamknięcia ksiąg rachunkowych na koniec roku obrotowego, zwyczajne zgromadzenie wspólników może się nie odbyć. W takim przypadku przedmiotem obrad następnego walnego zgromadzenia wspólników są również sprawy dotyczące roku, w którym działalność została zawieszona.

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 14a ustawy z 2 lipca 2004 r. o działalności gospodarczej – j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 584; ost.zm. Dz.U. z 2015 r. poz. 1893

Agnieszka Piwko

doradca podatkowy

Powiązane dokumenty