do góry
Pobieranie danych...

Wideoakademia księgowych i biur rachunkowych

drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę

Biuletyn Głównego Księgowego 2/2017, data dodania: 20.02.2017

Artykuł aktualny na dzień 29-05-2017

Przekształcenie spółek osobowej i cywilnej w spółkę kapitałową – podstawy prawne, zasady i przebieg procesu transformacji

Przepisy Kodeksu spółek handlowych zezwalają na dokonanie procesu transformacji formy prawnej działalności prowadzonej zarówno w formie spółki prawa handlowego, jak i spółki cywilnej. Możliwe jest m.in. przekształcenie spółki osobowej (jawnej, partnerskiej, komandytowej, komandytowo-akcyjnej) w spółkę kapitałową (z o.o., akcyjną), a także spółki cywilnej w spółkę kapitałową (z o.o., akcyjną).

Atrakcyjność spółek kapitałowych w obrocie prawnym wynika nie tylko z ich osobowości prawnej, dzięki której ich sytuacja prawno-ekonomiczna i finansowa pozostaje całkowicie niezależna od osobistej sytuacji samego wspólnika (np. jego ewentualnej śmierci czy utraty majątku), ale także z tego, że spółki te działają wyłącznie za pośrednictwem swych organów, których członkami nie muszą być wspólnicy. Oznacza to, że spółka może być zarządzana przez profesjonalistów posiadających specjalne kompetencje w tym zakresie.

W spółkach kapitałowych z jednej strony obowiązują imperatywne zasady ochrony kapitału i wierzycieli, których nie można zmienić wolą stron, z drugiej zaś strony wspólnicy mogą zapewnić sobie (w umowie samej spółki) możliwość wywierania wpływu na wszystkie kluczowe decyzje, np. poprzez wskazanie w umowie spółki katalogu czynności, których dokonanie musi być poprzedzone uzyskaniem przez zarząd uprzedniej zgody wspólników.

Spółka cywilna nie ma osobowości prawnej. Jej wspólnikami są osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, które bardzo często decydują o przekształceniu spółki cywilnej właśnie w spółkę kapitałową prawa handlowego z uwagi na możliwe ograniczenie ryzyka prowadzonej działalności poprzez oddzielenie majątku osobistego od majątku firmowego.

Przekształcenie spółki osobowej w kapitałową może nastąpić według procedury ogólnej. W zależności jednak od konfiguracji spółek biorących udział w przekształceniu przepisy przewidują pewne szczególne regulacje, dzięki którym proces transformacji jest znacznie usprawniony.

1. Podstawy prawne i ogólne zasady procesu transformacji w spółkach

Przepisy zawarte w Kodeksie spółek handlowych zezwalają na przekształcenie każdej spółki handlowej w inną spółkę prawa handlowego. Nie mogą być jednak przekształcone spółki w likwidacji (jeśli rozpoczęły podział majątku) oraz spółki w upadłości. Na podstawie art. 551 § 2 k.s.h. także spółka cywilna może być przekształcona w spółkę handlową – inną jednak niż spółka jawna. Do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową inną niż spółka jawna stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przekształcenia spółki jawnej w inną spółkę handlową.

Transformacja spółki w drodze przekształcenia jest procesem złożonym, na który składa się szereg czynności prawnych. W przypadku spółki osobowej przekształcanej w spółkę kapitałową czynności te zostały określone przepisami zawartymi w art. 551–574 k.s.h.

1.1. Procedura ogólna przekształcenia

Według tzw. procedury ogólnej do przekształcenia spółki wymaga się:

1) sporządzenia planu przekształcenia spółki wraz z załącznikami oraz opinią biegłego rewidenta,

2) powzięcia uchwały o przekształceniu spółki,

3) powołania członków organów spółki przekształconej albo określenia wspólników prowadzących sprawy tej spółki i reprezentujących ją,

4) zawarcia umowy albo podpisania statutu spółki przekształconej,

5) dokonania w rejestrze wpisu spółki przekształconej i wykreślenia spółki przekształcanej.

W odniesieniu do przekształcenia spółki osobowej w spółkę kapitałową oprócz ogólnych zasad zastosowanie mają także szczególne zasady transformacji zawarte w art. 571–574 k.s.h., a wynikające głównie ze zmian w strukturze organizacyjnej przekształcanej spółki, która staje się nową jednostką organizacyjną mającą osobowość prawną. Zgodnie z nimi przekształcenie spółki osobowej w spółkę kapitałową następuje, jeżeli oprócz wymagań ogólnych za przekształceniem spółki osobowej w kapitałową wypowiedzieli się wszyscy wspólnicy. W przypadku spółki komandytowej oraz spółki komandytowo-akcyjnej wystarczy, jeżeli oprócz wszystkich komplementariuszy za przekształceniem wypowiedzą się komandytariusze bądź akcjonariusze reprezentujący co najmniej dwie trzecie sumy komandytowej bądź kapitału zakładowego, chyba że umowa albo statut przewidują surowsze warunki.

Z kolei w przypadku spółki jawnej oraz partnerskiej wymagana jest jednomyślność wszystkich wspólników, także wyłączonych od prowadzenia spraw spółki.

Przekształcenie spółki jawnej w kapitałową, w sytuacji gdy wszyscy jej wspólnicy prowadzili sprawy spółki, jest znacznie uproszczone. Nie przygotowuje się wówczas planu przekształcenia, lecz tylko dokumenty stanowiące załączniki do planu. Należy zatem sporządzić:

● projekt uchwały,
● projekt umowy albo statutu spółki przekształconej,
● wycenę składników majątku (aktywów i pasywów) spółki przekształcanej oraz sprawozdanie finansowe (dla celów przekształcenia), przy zastosowaniu takich samych metod i w takim samym układzie jak ostatnie roczne sprawozdanie finansowe.

Nie stosuje się przepisów o zawiadamianiu wspólników oraz wyłożeniu do ich wglądu dokumentacji przekształceniowej. Konieczna jest opinia rewidenta o wycenie aktywów i pasywów spółki (czynności w fazie przygotowawczej dokonują te same osoby, które będą głosować za uchwałą – a zatem należy domniemywać, że osoby te posiadają wiedzę o dokonanych czynnościach oraz o treści sporządzonych dokumentów).

Szczegółowej regulacji podlega także przekształcenie spółki komandytowo-akcyjnej w akcyjną. Spółka przekształcona (akcyjna) ma kapitał zakładowy, który dzieli się na akcje, natomiast dokumenty akcyjne muszą odpowiadać ogólnym wymaganiom stawianym tego rodzaju dokumentom (art. 328 k.s.h.).

Akcjonariusz nabywa roszczenie o wydanie dokumentu akcji w terminie miesiąca od dnia przekształcenia. Zarząd spółki akcyjnej zobowiązany jest wówczas wydać dokument akcji w terminie tygodnia od zgłoszenia żądania. Komplementariusze i akcjonariusze uczestniczący w przekształceniu stają się akcjonariuszami spółki akcyjnej już z dniem przekształcenia, mimo że dokumenty akcji otrzymują później.

Spółki osobowe mogą być przekształcone w spółkę kapitałową (w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością) na jeden z czterech sposobów:

UWAGA!

Akcje spółki komandytowo-akcyjnej nie mogą stać się akcjami spółki akcyjnej, ponieważ ulegają unieważnieniu z dniem przekształcenia/transformacji.

1.2. Przekształcenie oparte na przepisach Kodeksu spółek handlowych

Przepisy zawarte w Kodeksie spółek handlowych regulują klasyczną procedurę przekształcenia dowolnej spółki osobowej w spółkę kapitałową (według procedury zwykłej i tzw. procedury uproszczonej).

Tabela 1. Przekształcenie oparte na Kodeksie spółek handlowych

Zalety

Wady

Procedura

Koszty

1

2

3

4

Przekształcenie spółki osobowej w kapitałową jest objęte sukcesją uniwersalną, a to oznacza, że nie jest konieczne uzyskiwanie zgód na przeniesienie zobowiązań od wierzycieli, a nowo powstała w wyniku przekształcenia spółka kapitałowa jest traktowana jako następca prawny przekształcanej spółki osobowej (zasada kontynuacji dotyczy wszelkich zezwoleń, koncesji i decyzji administracyjnych uzyskanych uprzednio przez spółkę przekształcaną, o ile z treści takiej decyzji nie wynika zastrzeżenie o niemożności takiego przeniesienia).

Sukcesja nie ma jednak pełnego charakteru w przepisach podatkowych – na skutek przekształcenia zmienia się podmiot podatku dochodowego, gdyż w miejsce dotychczasowych wspólników spółki osobowej, rozliczających się w oparciu o PIT, wchodzi spółka kapitałowa objęta podatkiem CIT. W związku z tym powstaje konieczność rozliczenia dochodu do dnia przekształcenia po stronie wspólników oraz zapłaty przez nich podatku, a spółka kapitałowa rozpoczyna działalność w obszarze podatku dochodowego nie mając dotychczas zobowiązań/należności.

Procedura (zwykła) samego przekształcenia jest dość złożona. Zasadniczo wymagane są następujące czynności:

● przygotowanie planu przekształcenia wraz z załącznikami oraz opinią biegłego rewidenta,

● podjęcie uchwały o przekształceniu spółki,

● powołanie członków organów spółki przekształconej,

● zawarcie umowy spółki przekształconej,

● dokonanie w rejestrze (KRS) wpisu spółki przekształconej i wykreślenia z tego rejestru spółki przekształcanej.

Na koszty związane z przekształceniem składają się:

● wynagrodzenie ewentualnych doradców,

● koszty sporządzenia sprawozdań finansowych (w praktyce dwóch sprawozdań: pierwszego do badania, a drugiego na dzień przekształcenia),

● wynagrodzenie biegłego rewidenta,

● koszty sporządzenia aktu notarialnego umowy spółki kapitałowej,

● koszty wpisów przekształcenia do rejestru KRS.

Przepisy k.s.h. wprowadzają także tzw. procedurę uproszczoną przekształcenia – w odniesieniu do spółki osobowej, w której wszyscy wspólnicy prowadzili sprawy spółki ( w odniesieniu do spółki komandytowej, gdzie obok wszystkich komplementariuszy za przekształceniem wypowie się grupa komandytariuszy reprezentująca 2/3 ogółu sumy komandytowej). W procedurze uproszczonej nie jest konieczne przygotowywanie planu przekształcenia, wystarczy jedynie:

● projekt uchwały w sprawie przekształcenia spółki,
● projekt umowy spółki przekształconej,
● wycena składników majątku (aktywów i pasywów) spółki przekształcanej,
● sprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia, które musi być zbadane przez biegłego rewidenta.

1.3. Aport przedsiębiorstwa

Innym sposobem przekształcenia jest wniesienie przedsiębiorstwa spółki osobowej aportem do nowo założonej spółki kapitałowej. W praktyce polega to na pokryciu otrzymywanych udziałów kapitałowych wnoszonym przez udziałowców majątkiem spółki osobowej. Każdy z udziałowców wnosi na pokrycie otrzymywanych udziałów w spółce kapitałowej swoją część majątku spółki osobowej.

Tabela 2. Przekształcenie w drodze aportu

Zalety

Wady

Procedura

Koszty

1

2

3

4

Krótki okres przeprowadzenia całej transakcji (można ją przeprowadzić jednorazowo po uzyskaniu zgody od wierzycieli).

Wniesienie całości prowadzonej działalności w formie spółki osobowej aportem do spółki kapitałowej korzysta ze zwolnienia w podatkach dochodowych po stronie wspólników (nominalna wartość objętych udziałów za aport nie stanowi przychodu podatkowego dla wspólnika).

W przeciwieństwie do przekształcenia opartego na Kodeksie spółek handlowych aport majątku spółki osobowej do spółki kapitałowej nie stanowi tzw. sukcesji uniwersalnej (co oznacza zakończenie działalności spółki osobowej wnoszonej aportem i jej ponowne podjęcie w formie spółki kapitałowej).

Wniesienie przedsiębiorstwa spółki osobowej aportem do spółki kapitałowej dzieli się na dwa następujące etapy:

● przygotowanie spółki osobowej do aportu (wymagane jest uzyskanie zgody na przeniesienie zobowiązań na nowy podmiot – spółkę kapitałową, a także przygotowanie sprawozdania finansowego, założenie spółki kapitałowej itp.),

● akt wniesienia aportu do nowo założonej spółki kapitałowej oraz zakończenie dotychczas prowadzonej działalności w formie spółki osobowej.

Zasadniczym kosztem jest tutaj koszt samego aportu w postaci podatku od czynności cywilnoprawnych w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego spółki, do której aport ten jest wnoszony (podatek ten podlega zapłacie od wartości obejmowanych udziałów, które generalnie powinny odzwierciedlać wartość wnoszonego majątku).

Pozostałe wydatki mają charakter ogólny (podobnie jak przy przekształceniu według Kodeksu spółek handlowych) i obejmują koszt założenia spółki kapitałowej (akt notarialny) oraz koszty sądowe jej wpisania do rejestru KRS.

1.4. Sprzedaż posiadanej działalności do spółki

W celu przekształcenia spółki osobowej w spółkę kapitałową możliwa jest także sprzedaż przedsiębiorstwa spółki osobowej do spółki kapitałowej.

Tabela 3. Przekształcenie w drodze sprzedaży

Zalety

Wady

Procedura

Koszty

1

2

3

4

Sprzedaż przedsiębiorstwa spółki osobowej do spółki kapitałowej umożliwia:

● dostosowanie w czasie przychodów i kosztów dotychczasowej spółki osobowej oraz nowej spółki kapitałowej,

● optymalizację finansowania spółki kapitałowej i przyjęcie kompensat przy wzajemnych rozliczeniach między spółką osobową i kapitałową.

Z perspektywy dłuższego okresu powstaje zatem możliwość efektywnego planowania podatkowego przy jednoczesnym minimalizowaniu zbędnych przepływów pieniężnych (dochód ze sprzedaży majątku będzie objęty podatkiem według stawki 19%, jeśli udziałowcy spółki osobowej wybiorą tę formę rozliczenia).

Sprzedaż rozłożona w czasie wiąże się z ryzykiem określenia przedmiotu sprzedaży jako przedsiębiorstwa lub jego poszczególnych aktywów – przy znacznej wartości transakcji między spółką osobową a spółką kapitałową może powstać obowiązek sporządzania dokumentacji cen transferowych.

Etapy sprzedaży są tutaj uzależnione od sposobu kształtowania się przychodów i kosztów spółki osobowej oraz struktury finansowania samej spółki kapitałowej (w przypadku sprzedaży przedsiębiorstwa spółki osobowej do spółki kapitałowej należy zatem przygotować harmonogram obejmujący memoriałowe kształtowanie się przychodów i kosztów w obu podmiotach oraz strukturę przepływów pieniężnych całej transakcji).

Na koszty składają się tutaj głównie wydatki związane z założeniem nowej spółki kapitałowej oraz koszt ewentualnych podatków (m.in. podatek dochodowy po stronie działalności oraz podatek VAT/ PCC w związku ze sprzedażą aktywów/przedsiębiorstwa spółki osobowej).

1.5. Sukcesywne przenoszenie działalności

Ostatnią z możliwych metod przekształcenia spółki osobowej w spółkę kapitałową jest sukcesywne przenoszenie działalności ze spółki osobowej do spółki kapitałowej, przy czym o dopuszczalności tej metody przesądza sama specyfika prowadzonej działalności. Ze względu na tę specyfikę łatwiej taki proces można przeprowadzić w firmach usługowych, trudniej w handlowych/produkcyjnych, gdzie decyzja w tym przedmiocie jest uzależniona m.in. od wielkości towarów/ich rotacji/czy podpisanych umów z kontrahentami.

Tabela 4. Przekształcenie w drodze przenoszenia działalności

Zalety

Wady

Procedura

Koszty

Sukcesywne przenoszenie działalności ze spółki osobowej do spółki kapitałowej stanowi najtańszą formą przekształcenia, która wiąże się jedynie z minimalnym ryzykiem prawnym i podatkowym całej operacji. Przedsiębiorca ma tutaj możliwość dopasowania czasu przekształcenia do własnych preferencji wynikających ze specyfiki prowadzonej działalności.

Zdecydowanym minusem i sporym obciążeniem dla firmy jest konieczność organizacyjnego przeniesienia działalności do nowo zawiązanej spółki kapitałowej.

Przebieg tego procesu zależy od specyfiki prowadzonej działalności przez spółkę osobową/przekształcaną (m.in. struktury zobowiązań/należności). Przed rozpoczęciem całego procesu należy w pierwszej kolejności opracować harmonogram przekształcenia, który będzie uwzględniać poszczególne etapy/kompetentne osoby/jednostki odpowiedzialne za ich realizację.

Ta metoda transformacji nie pociąga za sobą znaczniejszych kosztów (brak obciążeń podatkowych), poza kosztami organizacyjnymi i związanymi z zawiązaniem nowej spółki kapitałowej.

2. Etapy procesu transformacji

Proces przekształcenia spółki osobowej w kapitałową jest złożony i wymaga nie tylko opracowania/przygotowania ściśle określonych dokumentów, ale i podjęcia czynności o charakterze faktyczno-prawnym.

Schemat 1. Etapy przekształcenia spółki handlowej

infoRgrafika

Etap 1. Plan przekształcenia (wraz z załącznikami i opinią biegłego rewidenta)

Plan przekształcenia przygotowują wszyscy wspólnicy prowadzący sprawy spółki przekształcanej. Powinien być sporządzony w formie pisemnej pod rygorem nieważności.

Plan przekształcenia powinien zawierać co najmniej:

1) ustalenie wartości bilansowej majątku spółki przekształcanej na określony dzień w miesiącu poprzedzającym przedłożenie wspólnikom planu przekształcenia,

2) określenie wartości udziałów albo akcji wspólników zgodnie ze sprawozdaniem finansowym.

Wymaga się ponadto, aby do planu przekształcenia zostały załączone następujące dokumenty (załączniki):

a) projekt uchwały w sprawie przekształcenia spółki,

b) projekt umowy albo statutu spółki przekształconej,

c) wycena składników majątku (aktywów i pasywów) spółki przekształcanej,

d) sprawozdanie finansowe sporządzone dla celów przekształcenia (przygotowane na dzień określenia wartości udziałów/akcji), przy zastosowaniu takich samych metod i w takim samym układzie, jak ostatnie roczne sprawozdanie finansowe spółki.

UWAGA!

Obowiązek sporządzenia planu przekształcenia nie obejmuje spółki jawnej, spółki partnerskiej (i odpowiednio spółki cywilnej), w których wszyscy wspólnicy prowadzili sprawy spółki, z tym jednak zastrzeżeniem, że i one muszą przygotować dokumenty, które w pozostałych spółkach stanowią załączniki do planu przekształcenia.

Tak przygotowany plan przekształcenia należy poddać badaniu przez biegłego rewidenta (w zakresie jego poprawności i rzetelności). Biegłego (biegłych – dwóch albo większą liczbę w uzasadnionych przypadkach) wyznacza (na wniosek spółki przekształcanej) sąd rejestrowy właściwy według jej siedziby.

Biegły rewident, w terminie określonym przez sąd, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia jego wyznaczenia, sporządza na piśmie szczegółową opinię i składa ją wraz z planem przekształcenia do sądu rejestrowego oraz do spółki przekształcanej.

Na pisemne żądanie biegłego rewidenta zarząd albo wspólnicy prowadzący sprawy spółki przedłożą mu dodatkowe wyjaśnienia lub dokumenty.

Sąd rejestrowy określa wynagrodzenie za pracę biegłego rewidenta i zatwierdza rachunki związane z jego wydatkami. Jeżeli spółka przekształcana nie uiści dobrowolnie tych należności w terminie dwóch tygodni, sąd rejestrowy ściągnie je w trybie przewidzianym dla egzekucji opłat sądowych.

Etap 2. Uchwała o przekształceniu spółki

Warunkiem przekształcenia spółki osobowej w spółkę kapitałową jest opowiedzenie się za przekształceniem wszystkich wspólników spółki osobowej. Musi to nastąpić w formie uchwały.

Spółka przekształcana dwukrotnie zawiadamia wspólników o zamiarze powzięcia uchwały o przekształceniu spółki, w odstępie nie krótszym niż dwa tygodnie i nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem powzięcia tej uchwały, czyniąc to w sposób przewidziany w spółce dla zawiadamiania wspólników.

Zawiadomienie wspólników powinno zawierać co najmniej:

● istotne elementy planu przekształcenia oraz opinii biegłego rewidenta,
● określenie miejsca oraz termin, w którym wspólnicy spółki przekształcanej mogą się zapoznać z pełną treścią planu i załączników, a także opinią biegłego rewidenta (termin ten nie może być krótszy niż dwa tygodnie przed planowanym dniem powzięcia uchwały o przekształceniu).

UWAGA!

Wspólnicy mają prawo realizować swe prawo do informacji i na tej podstawie mogą przeglądać w lokalu spółki przekształcanej dokumenty dotyczące przekształcenia. Mogą też żądać wydania im bezpłatnie odpisów tych dokumentów, bezpośrednio zaś przed powzięciem uchwały o przekształceniu spółki wspólnikom należy ustnie przedstawić istotne elementy treści planu przekształcenia i opinii biegłego rewidenta.

Do zawiadomienia spółka powinna dołączyć przede wszystkim projekt uchwały o przekształceniu oraz projekt umowy/statutu spółki przekształconej (chyba że zawiadomienie podlegało ogłoszeniu).

Uchwała o wyrażeniu zgody na przekształcenie spółki, która jest niezbędna dla przekształcenia spółki, winna zostać podjęta przez wspólników jednogłośnie i winna być zawarta w protokole sporządzonym przez notariusza.

Jedynie w przypadku spółki komandytowej oraz spółki komandytowo-akcyjnej wyjątkowo wystarczające jest, aby oprócz wszystkich komplementariuszy za przekształceniem wypowiedzieli się komandytariusze bądź akcjonariusze reprezentujący co najmniej 2/3 (dwie trzecie) sumy komandytowej bądź kapitału zakładowego, chyba że umowa albo statut tych spółek przewidują warunki surowsze.

Uchwała o przekształceniu spółki powinna zawierać co najmniej:

1) typ spółki, w jaki spółka zostaje przekształcona,

2) wysokość kapitału zakładowego, w szczególności w przypadku przekształcenia w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością bądź w spółkę akcyjną,

3) wysokość kwoty przeznaczonej na wypłaty dla wspólników nieuczestniczących w spółce przekształconej (która nie może przekraczać 10% wartości bilansowej majątku spółki),

4) zakres praw przyznanych osobiście wspólnikom uczestniczącym w spółce przekształconej (jeżeli przyznanie takich praw jest przewidziane),

5) nazwiska i imiona członków zarządu spółki przekształconej (dotyczy właśnie przypadku przekształcenia w spółkę kapitałową),

6) zgodę na brzmienie umowy/statutu spółki przekształconej.

UWAGA!

Wspólnikowi, który nie złożył oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej, przysługuje roszczenie o wypłatę kwoty odpowiadającej wartości jego udziałów albo akcji w spółce przekształcanej, zgodnie ze sprawozdaniem finansowym sporządzonym dla celów przekształcenia. Roszczenie to przedawnia się z upływem dwóch lat, licząc od dnia przekształcenia. W takim przypadku spółka ma obowiązek dokonać stosownej wypłaty nie później niż w terminie sześciu miesięcy od dnia przekształcenia, przy czym jeśli roszczenie zostało zgłoszone po dniu przekształcenia, termin ten biegnie od dnia zgłoszenia roszczenia.

Tych wspólników, którzy w dniu powzięcia uchwały o przekształceniu spółki nie złożą oświadczeń o uczestnictwie w spółce przekształconej, spółka ma obowiązek wezwać (w sposób przewidziany dla ich zawiadamiania) do złożenia takich oświadczeń na piśmie, pod rygorem nieważności, w terminie miesiąca od dnia powzięcia uchwały o wyrażeniu zgody na przekształcenie spółki.

Przepisy Kodeksu spółek handlowych przewidują możliwość zaskarżenia uchwały o wyrażeniu zgodny na przekształcenie spółki. Skutkiem tego może być jej uchwalenie/stwierdzenie nieważności. Powództwo to wnosi się do sądu w terminie miesiąca od dnia otrzymania wiadomości o uchwale, nie później jednak niż w terminie trzech miesięcy od dnia powzięcia uchwały.

Wzór. Uchwała zawarta w protokole sporządzonym przez notariusza

infoRgrafika

infoRgrafika

Etap 3. Powołanie członków organów

Do przekształcenia spółki osobowej w spółkę kapitałową konieczne jest również powołanie organów do prowadzenia spraw spółki i mających prawo jej reprezentowania. Powinno to nastąpić na zasadach określonych w umowie spółki.

UWAGA!

Przy przekształceniu spółki osobowej w spółkę kapitałową konieczne jest odrębne powołanie organów spółki przekształconej.

Do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wymagane jest m.in. powołanie zarządu, a także ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej, natomiast do powstania spółki akcyjnej wymagane jest ustanowienie zarządu i rady nadzorczej.

W procesie transformacji (spółki osobowej w kapitałową) zastosowanie znajdują przepisy odnoszące się do mającej powstać spółki kapitałowej, tj. m.in. przepisy dotyczące minimalnej wysokości kapitału zakładowego (wynosi ona 5000 zł w sp. z o.o. i 100 000 zł w spółce akcyjnej) czy formy aktu notarialnego przy zawarciu umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub przy sporządzeniu statutu spółki akcyjnej.

Etap 4. Projekt umowy/statutu spółki

Kolejnym etapem jest sporządzenie przez wspólników prowadzących sprawy spółki przekształcanej projektu umowy/statutu spółki przekształconej. Podjęta uprzednio przez wszystkich wspólników uchwała o przekształceniu spółki powinna zawierać zgodę wspólników uczestniczących w spółce przekształconej na brzmienie jej umowy/statutu.

UWAGA!

Samo zawarcie umowy/statutu spółki przekształconej nie skutkuje zawiązaniem spółki, ponieważ w przypadku przekształcenia nie powstaje spółka w organizacji (istotą przekształcenia jest bowiem jedynie zmiana formy prawnej z jednoczesnym zachowaniem tożsamości majątkowej i podmiotowej spółki przekształcanej).

Zawarcie umowy/podpisanie statutu spółki przekształconej nie powinno być elementem uchwały o przekształceniu spółki, ponieważ powinna to być całkowicie odrębna czynność prawna. Zawarcie umowy spółki jest odrębnym warunkiem przekształcenia, poprzedzającym złożenie wniosku o rejestrację spółki przekształconej i wykreślenie z rejestru spółki przekształcanej (tak SN w uzasadnieniu postanowienia z 2 października 2008 r., sygn. akt II CSK 186/08).

Umowa/statut spółki przekształconej (o treści uzgodnionej przez wspólników uczestniczących w spółce przekształconej) będzie stanowić załącznik do wniosku o wpis spółki przekształconej do rejestru KRS.

Etap 5. Wpis w rejestrze KRS

Ostatnim etapem procesu przekształcenia jest wpis do rejestru spółki przekształconej i wykreślenie spółki przekształcanej (wniosek o wpis składają wszyscy członkowie zarządu spółki przekształconej; dokonanie wpisu spółki przekształconej przez sąd rejestrowy skutkuje wykreśleniem z rejestru z urzędu spółki przekształcanej).

UWAGA!

Postanowienie o wykreśleniu spółki przekształcanej z rejestru przedsiębiorców KRS wydaje sąd rejestrowy właściwy ze względu na siedzibę spółki, a postępowanie w tej sprawie jest prowadzone przez sąd z urzędu. Spółka przekształcana (osobowa) staje się spółką przekształconą (kapitałową) w tzw. dniu przekształcenia, tj. z chwilą wpisu spółki przekształconej do rejestru przedsiębiorców w KRS.

Z chwilą wpisu spółki przekształconej do rejestru przedsiębiorców KRS spółka przekształcana staje się spółką przekształconą.

Przekształcenie spółki handlowej w inną spółkę prawa handlowego nie wpływa na ciągłość w sferze praw i obowiązków. Spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej.

Wspólnicy spółki przekształcanej uczestniczący w przekształceniu stają się z dniem przekształcenia wspólnikami spółki przekształconej.

Sądem właściwym miejscowo do złożenia wniosku o wpis jest sąd rejestrowy według miejsca siedziby spółki przekształconej/kapitałowej.

Wniosek należy złożyć na urzędowych formularzach. W zależności od spółki będą to druki:

● KRS-W3 Wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców spółka z o.o.;
● KRS-W4 Wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców spółka akcyjna;
● KRS-WE Wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlegający wpisowi do rejestru;
● KRS-WH Sposób powstania podmiotu;
● KRS-WK Organy podmiotu/wspólnicy uprawnieni do reprezentowania spółki;
● KRS-WM Przedmiot działalności;
● KRS-WG Emisje akcji,

A w zależności od konkretnego przypadku także:

● KRS-WA Oddziały, terenowe jednostki organizacyjne;
● KRS-WL Prokurenci, pełnomocnicy spółdzielni, przedsiębiorstwa państwowego, instytutu badawczego.

Do wniosku należy załączyć (w zależności do rodzaju spółki – z o.o. lub akcyjna):

● umowę/statut spółki (przekształconej),
● notarialnie poświadczone podpisy członków zarządu spółki/lub złożone wobec sądu,
● na osobnej kartce adresy członków zarządu,
● uchwałę w sprawie przekształcenia,
● ewentualnie pismo przewodnie/wniosek z prośbą do sądu o wpisanie przekształcenia do rejestru w dniu, który spółka przyjęła za bilansowy dzień przekształcenia,
● oświadczenia wszystkich członków zarządu, że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione,
● dowód ustanowienia członków organów spółki z uwzględnieniem ich składu osobowego (w przypadku, gdy o powołaniu członków organów spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki),
● podpisaną przez wszystkich członków zarządu listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia/nazwy firmy oraz liczby i wartości nominalnej udziałów każdego z nich,
● notarialne poświadczenie objęcia akcji,
● oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wymagane statutem wpłaty na akcje oraz wkłady niepieniężne zostały dokonane zgodnie z prawem,
● potwierdzony przez bank lub firmę inwestycyjną dowód wpłaty na akcje, dokonanej na rachunek spółki w organizacji (w przypadku, gdy statut przewiduje pokrycie kapitału zakładowego wkładami niepieniężnymi po dokonaniu rejestracji, należy dołączyć oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wniesienie tych wkładów do spółki jest zapewnione zgodnie z postanowieniami statutu),
● dokument stwierdzający ustanowienie organów spółki z wyszczególnieniem ich składu osobowego,
● zezwolenie lub dowód zatwierdzenia statutu przez właściwy organ władzy publicznej, jeżeli są one wymagane do powstania spółki,
● dowód uiszczenia opłaty sądowej i opłaty za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (MSiG) – opłata sądowa od wpisu: 500,00 zł; opłata za ogłoszenie w MSiG: 100 zł,
● wnioski, zgłoszenia i dokumenty wymagane w ramach procedury jednego okienka, tj. wniosek o zmianę wpisu do rejestru REGON, zgłoszenie aktualizacyjne do urzędu skarbowego (związane z przejściem NIP na następcę prawnego – część A pkt 4, kwadrat nr 3 druku NIP-2) oraz zmianę zgłoszenia płatnika składek do ZUS.

Schemat 2. Proces transformacji spółki osobowej w kapitałową

infoRgrafika

3. Transformacja spółki cywilnej – przekształcenie przedsiębiorcy w spółkę kapitałową

Zgodnie z art. 551 § 2 i 3 k.s.h. przekształcenie spółki cywilnej w spółkę z o.o. odbywa się na podstawie przepisów o przekształcaniu spółki jawnej, a mianowicie art. 551–570 k.s.h. oraz art. 571–574 k.s.h.

Obecnie przedsiębiorca będący osobą fizyczną wykonującą we własnym imieniu działalność gospodarczą może przekształcić formę prowadzonej działalności w jednoosobową spółkę kapitałową.

Przedsiębiorcy prowadzący we własnym imieniu działalność gospodarczą, której rozmiar jest znaczny i wymusza wręcz zmianę formy prowadzonej działalności, mogą dokonać transformacji formy prawnej prowadzonej działalności (z jednoosobowego przedsiębiorstwa – przedsiębiorca przekształcany do spółki kapitałowej – spółki przekształconej) bez konieczności likwidacji dotychczas prowadzonej firmy.

Przedsiębiorca przekształcany na skutek tej transformacji stanie się z dniem przekształcenia, tj. z dniem wpisu spółki przekształconej do rejestru przedsiębiorców w KRS, wspólnikiem (w przypadku sp. z o.o.) albo akcjonariuszem (w przypadku spółki akcyjnej) spółki przekształconej. Wykreślenie zaś przedsiębiorcy przekształcanego z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) następuje z urzędu. Sąd rejestrowy przesyła niezwłocznie właściwemu organowi ewidencyjnemu odpis postanowienia o wpisie do rejestru przedsiębiorców jednoosobowej spółki kapitałowej powstałej wskutek przekształcenia.

Analogicznie jak w przypadku transformacji spółek handlowych spółce przekształconej przysługują z mocy ustawy wszystkie prawa i obowiązki przedsiębiorcy przekształcanego (bez konieczności uzyskiwania odrębnych zgód/zezwoleń). W szczególności spółka przekształcona pozostaje podmiotem wszystkich zezwoleń/koncesji/ulg przyznanych przedsiębiorcy przed jego przekształceniem.

W procesie przekształcenia jednoosobowego przedsiębiorcy w spółkę kapitałową prawa handlowego występują jednocześnie dwa podmioty:

● osoba fizyczna (która zachowuje swój byt prawny) i
● powstająca nowa spółka (następca prawny jednoosobowej działalności).

Po zakończeniu procesu przekształcenia następuje oddzielenie ogółu praw i obowiązków związanych z jednoosobowym przedsiębiorcą przekształcanym i ich scedowanie na spółkę przekształconą. Przedsiębiorstwo w znaczeniu przedmiotowym przekształca się w spółkę kapitałową, a oprócz składników materialnych i niematerialnych transformacja ta obejmuje również długi oraz inne obciążenia istniejące na dzień przekształcenia.

Osoba fizyczna (prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą) z dniem przekształcenia staje się jedynym wspólnikiem lub akcjonariuszem spółki przekształconej. Formalnie następuje zatem oddzielenie sfery właścicielskiej od sfery zarządzania przedsiębiorstwem, ale jednocześnie faktycznie przedsiębiorca przekształcany nadal prowadzi dotychczasową działalność gospodarczą.

Schemat 3. Tryb przekształcenia spółki cywilnej

infoRgrafika

4. Tryb zwykły a tryb uproszczony

Do przekształcenia przedsiębiorcy w trybie zwykłym wymaga się:

1) sporządzenia planu przekształcenia przedsiębiorcy wraz z załącznikami oraz opinią biegłego rewidenta,

2) złożenia oświadczenia o przekształceniu przedsiębiorcy (za przekształceniem spółki cywilnej w spółkę kapitałową muszą opowiedzieć się wszyscy jej wspólnicy, a samo podjęcie uchwały w tym przedmiocie nie oznacza, że wspólnik musi pozostać w nowo powstałej spółce),

3) powołania członków organów spółki przekształconej,

4) zawarcia umowy spółki albo podpisania statutu spółki przekształconej,

5) dokonania w rejestrze wpisu spółki przekształconej i wykreślenia przedsiębiorcy przekształcanego z CEIDG; w przypadku transformacji spółki cywilnej nie nastąpi jej wykreślenie, gdyż spółka cywilna nie podlega rejestracji w KRS.

W trybie uproszczonym przekształcenia spółki cywilnej w spółkę kapitałową nie jest wymagalne:

● wcześniejsze zawiadomienie wspólników o zamiarze powzięcia uchwały w sprawie przekształcenia spółki,
● sporządzenie planu przekształcenia z załącznikami,
● badanie planu przekształcenia z załącznikami przez biegłego,
● dochowanie procedur w zakresie wglądu do dokumentów spółki.

W spółkach cywilnych, zgodnie z art. 865 § 1 k.c., każdy wspólnik jest zobowiązany i jednocześnie uprawniony do prowadzenia spraw spółki. Odpowiednio w praktyce do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę kapitałową generalnie zastosowanie znajdzie tryb uproszczony. Nie wpływa to jednak na obowiązek przygotowania dokumentów stanowiących załączniki do planu przekształcenia. Oznacza to, że wspólnicy muszą przygotować uchwałę w sprawie przekształcenia, projekt umowy spółki przekształconej, wycenę składników majątku spółki przekształcanej, sprawozdanie finansowe dla celów przekształcenia. Wspólnicy mają też obowiązek poddania wyceny aktywów i pasywów spółki badaniu biegłego rewidenta.

5. Etapy przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z o.o. w procedurze uproszczonej

Etap 1. Uchwała o przekształceniu i oświadczenie o uczestniczeniu w spółce przekształconej

Uchwała o przekształceniu spółki cywilnej w spółkę kapitałową powinna być podjęta przez wszystkich wspólników i umieszczona w protokole sporządzonym przez notariusza, ponadto powinna ona zawierać następujące elementy:

● określenie, że spółka cywilna zostaje przekształcona w spółkę z o.o.,
● określenie wysokości kapitału zakładowego dla spółki przekształconej (minimalna wysokość kapitału zakładowego w przypadku spółki z o.o. wynosi 5000 zł),
● wysokość kwoty przeznaczonej na wypłaty dla wspólników nieuczestniczących w spółce przekształconej, która nie może przekraczać 10% wartości bilansowej majątku spółki,
● zakres praw przyznanych osobiście wspólnikom uczestniczącym w spółce przekształconej, jeżeli przewidziane jest przyznanie takich praw,
● nazwiska i imiona członków zarządu powstającej spółki z o.o. (przekształconej),
● zgodę na brzmienie umowy spółki z o.o. (zgoda taka jest konieczna wówczas, gdy umowę spółki z o.o. podpiszą tylko niektórzy wspólnicy spółki przekształcanej),
● oświadczenie o uczestnictwie w spółce przekształconej (spółka musi wezwać wspólników, w sposób przewidziany dla ich zawiadamiania, do złożenia, w terminie miesiąca od dnia powzięcia uchwały o przekształceniu spółki, oświadczeń o uczestnictwie w spółce przekształconej, jeśli takiego oświadczenia nie złożyli w dniu powzięcia uchwały; oświadczenie to wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności i powinno zostać złożone w terminie miesiąca od dnia podjęcia uchwały o przekształceniu spółki).

UWAGA!

W wyniku przekształcenia spółki cywilnej w spółkę kapitałową nie dochodzi automatycznie do kontynuacji uczestnictwa wspólników spółki przekształcanej w spółce przekształconej, dlatego wspólnicy spółki cywilnej (podobnie jak wspólnicy spółki jawnej) muszą wyrazić wolę ewentualnego uczestnictwa w spółce przekształconej/sp. z o.o. w drodze indywidualnej decyzji.

Etap 2. Zawarcie umowy spółki przekształconej/sp. z o.o.

Umowa spółki z o.o. powinna określać co najmniej:

● firmę i siedzibę spółki,
● przedmiot działalności spółki,
● wysokość kapitału zakładowego,
● określenie, czy wspólnik może mieć więcej niż jeden udział,
● liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników,
● czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony.

Dla powstania spółki z o.o. wymagane jest ponadto wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie kapitału zakładowego (wkłady powinny być wniesione do momentu złożenia wniosku o wpis przekształconej spółki do rejestru, przy czym przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie może być prawo niezbywalne bądź świadczenie pracy/usług).

UWAGA!

Umowa spółki z o.o. powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

UWAGA!

Jeżeli wkładem do spółki w celu pokrycia udziału ma być w całości albo w części wkład niepieniężny (aport), umowa spółki powinna szczegółowo określać przedmiot tego wkładu oraz osobę wspólnika go wnoszącego, jak również liczbę i wartość nominalną objętych w zamian udziałów.

Etap 3. Wybór członków organów spółki przekształconej

Kolejnym etapem w procesie tej transformacji jest dokonanie wyboru członków organów spółki. Do powstania spółki z o.o. wymaga się bowiem powołania jej zarządu. Zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją na zewnątrz. Z kolei obowiązek powołania innych organów spółki z o.o., tj. rady nadzorczej/komisji rewizyjnej, powstaje wówczas, gdy kapitał zakładowy przewyższa kwotę 500 000 zł, a wspólników jest więcej niż 25.

Etap 4. Wycena składników majątku spółki cywilnej

Wycena aktywów i pasywów spółki cywilnej stanowi podstawę do ustalenia wartości majątku spółki, a w konsekwencji do określenia wartości udziałów. Wycena ta podlega obowiązkowemu badaniu przez biegłego rewidenta wyznaczonego przez sąd rejestrowy (procedura taka sama jak w przypadku transformacji spółki osobowej w spółkę kapitałową).

Wprawdzie w trybie uproszczonym ustalenie wartości bilansowej majątku spółki cywilnej nie jest obowiązkowe, aczkolwiek dokonanie tej wyceny bywa pomocne przy ustalaniu kapitału zakładowego spółki przekształconej/sp. z o.o. (powstałej w wyniku przekształcenia) przez wzgląd na to, że podstawą ustalenia kapitału zakładowego spółki przekształconej jest właśnie wartość bilansowa spółki przekształcanej.

Etap 5. Sporządzenie sprawozdania finansowego na dzień przypadający w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym zostanie podjęta uchwała o przekształceniu

W przypadku transformacji spółki cywilnej w spółkę kapitałową kolejnym wymogiem jest także opracowanie sprawozdania finansowego sporządzanego dla celów przekształcenia z zastosowaniem takich samych metod i identycznego układu, jakie zastosowano dla sporządzenia ostatniego rocznego sprawozdania finansowego.

Jeżeli spółka cywilna (podobnie jak spółka jawna) nie ma obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych (ze względu na nieosiąganie obrotów wymaganych przez przepisy ustawy o rachunkowości), sprawozdanie finansowe powinno zostać sporządzone na podstawie podsumowania zapisów zawartych w podatkowej księdze przychodów i rozchodów oraz w innych ewidencjach prowadzonych dla celów podatkowych.

Etap 6. Rejestracja spółki przekształconej w rejestrze przedsiębiorców KRS

Ostatnim etapem procesu transformacji jest rejestracja spółki przekształconej w rejestrze przedsiębiorców KRS. Wniosek o jej zarejestrowanie powinien zostać złożony przez wszystkich członków zarządu spółki przekształconej/spółki z o.o. Sądem właściwym miejscowo do złożenia takiego wniosku jest sąd rejestrowy według miejsca siedziby spółki przekształconej/sp. z o.o.

Wniosek należy złożyć na urzędowych formularzach. Są to druki:

● KRS-W3 Wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców spółka z o.o.;
● KRS-WE Wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością podlegający wpisowi do rejestru;
● KRS-WH Sposób powstania podmiotu;
● KRS-WK Organy podmiotu/wspólnicy uprawnieni do reprezentowania spółki;
● KRS-WM Przedmiot działalności.

A w zależności od konkretnego przypadku także:

● KRS-WA Oddziały, terenowe jednostki organizacyjne;
● KRS-WL Prokurenci, pełnomocnicy spółdzielni, przedsiębiorstwa państwowego, instytutu badawczego.

Do wniosku należy załączyć:

● umowę spółki z o.o. (przekształconej),
● notarialnie poświadczone podpisy członków zarządu spółki/lub złożone wobec sądu,
● na osobnej kartce adresy członków zarządu,
● uchwałę w sprawie przekształcenia, ewentualnie
● pismo przewodnie/wniosek z prośbą do sądu o wpisanie przekształcenia do rejestru w dniu, który spółka przyjęła za bilansowy dzień przekształcenia,
● oświadczenia wszystkich członków zarządu, że wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione,
● dowód ustanowienia członków organów spółki w uwzględnieniem ich składu osobowego (w przypadku, gdy o powołaniu członków organów spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki),
● podpisaną przez wszystkich członków zarządu listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia/nazwy firmy oraz liczby i wartości nominalnej udziałów każdego z nich,
● dowód uiszczenia opłaty sądowej i opłaty za ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (MSiG) – opłata sądowa od wpisu: 500 zł; opłata za ogłoszenie w MSiG: 100 zł,
● wnioski, zgłoszenia i dokumenty wymagane w ramach procedury jednego okienka, tj. wniosek o zmianę wpisu do rejestru REGON, zgłoszenie aktualizacyjne do urzędu skarbowego (związane z przejściem NIP na następcę prawnego – część A pkt 4, kwadrat nr 3 druku NIP-2) oraz o zmianę zgłoszenia płatnika składek do ZUS (ewentualnie zgłoszenie płatnika składek do ZUS, gdy spółka cywilna nie była zgłoszona jako płatnik).

Wniosek o wpis sąd rejestrowy rozpoznaje nie później niż w terminie 7 dni od daty jego wpływu do sądu. Jeżeli rozpoznanie wniosku wymaga wezwania do usunięcia przeszkody do dokonania wpisu, wniosek powinien być rozpoznany w terminie 7 dni od usunięcia przeszkody przez wnioskodawcę, co nie uchybia terminom określonym w przepisach szczególnych. Jeżeli zaś rozpoznanie wniosku wymagałoby wysłuchania uczestników postępowania albo przeprowadzenia rozprawy, wniosek należy rozpoznać nie później niż w terminie miesiąca.

Dniem przekształcenia jest dzień wpisu spółki przekształconej do KRS. Składając wniosek o wpis spółki z o.o. do KRS, warto dołączyć do niego pismo przewodnie z prośbą, aby sąd wpisał przekształcenie spółki do rejestru w dniu, który spółka przyjęła za dzień bilansowy przekształcenia (sądy w miarę możliwości przychylają się do takich wniosków).

Z dniem przekształcenia wspólnicy spółki cywilnej (którzy chcą pozostać w spółce) staną się wspólnikami spółki z o.o.

Przepisy te mają zastosowanie do wspólników spółki cywilnej w przypadku wpisania do rejestru przedsiębiorców spółki handlowej powstałej z przekształcenia spółki cywilnej, w zakresie działalności wpisanej do rejestru przedsiębiorców. Odpowiednio wspólnik, który swoją działalność gospodarczą ograniczy tylko do funkcjonowania w ramach spółki przekształconej (tj. spółki z o.o.), powinien wnioskować o wykreślenie z CEIDG. Inaczej byłby zobowiązany do zaktualizowania swoich danych – wykreślenia numerów NIP i REGON spółki cywilnej, która została przekształcona, o ile wspólnik taki wcześniej wywiązał się z obowiązku ujawnienia tych numerów w CEIDG.

UWAGA!

Wspólnicy spółki przekształcanej/spółki cywilnej będący osobami fizycznymi powinni, w związku z przeprowadzonym procesem transformacji spółki cywilnej w sp. z o.o., wywiązać się z ciążących na nich obowiązków wobec CEIDG. Zgodnie z przepisami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca jest obowiązany złożyć wniosek o:

● zmianę wpisu – w terminie 7 dni od dnia zmiany danych powstałej po dniu dokonania wpisu do CEIDG (m.in. chodzi o takie dane jak firma, REGON, NIP, PKD, adres);

● wykreślenie wpisu – w terminie 7 dni od dnia trwałego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej.

6. Przejście praw i obowiązków na skutek procesu przekształcenia

Na skutek przekształcenia spółki cywilnej w spółkę kapitałową (sp. z o.o.):

● wspólnicy spółki z o.o. będą odpowiadali za zobowiązania nieistniejącej już spółki cywilnej, na zasadach solidarności i subsydiarności z przekształconą spółką (przez okres 3 lat od dnia przekształcenia/wpisu spółki przekształconej do rejestru KRS),
● dotychczasowi wspólnicy spółki cywilnej/przekształcanej nie odpowiadają za zobowiązania sp. z o.o./przekształconej (sp. z o.o. posiada bowiem osobowość prawną).

W wyniku przekształcenia spółce przekształconej/sp. z o.o. przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników przekształcanej spółki cywilnej. Zważywszy, że spółka przekształcona jest kontynuacją bytu prawnego spółki przekształcanej (tj. jej wspólników), odpowiednio wszystkie prawa i obowiązki cywilnoprawne (w tym wynikające z zawartych umów/kontraktów) stają się prawami i obowiązkami spółki przekształconej. Wyjątkiem są te umowy/kontrakty, które zawierały tzw. klauzule rozwiązujące w przypadku ewentualnego przekształcenia spółki cywilnej.

UWAGA!

Ustawa o rachunkowości przewiduje, że księgi rachunkowe otwiera się m.in. na dzień zmiany formy prawnej w ciągu 15 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Zamknięcie ksiąg rachunkowych powinno mieć zaś miejsce na dzień poprzedzający zmianę formy prawnej – nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia zaistnienia tego zdarzenia. Dniem bilansowym jest dzień zmiany formy prawnej spółki, tzw. dzień przekształcenia, czyli dzień wpisu spółki przekształconej do rejestru przedsiębiorców KRS.

7. Wady i zalety przekształcenia spółki cywilnej w spółkę kapitałową

Zasadniczą wadą spółki cywilnej jest brak podmiotowości prawnej. Z tego względu stroną we wszystkich zawieranych w wyniku prowadzonej działalności umowach\\kontraktach nie jest sama spółka, ale jej wspólnicy, co wpływa na zasady ponoszenia ewentualnej odpowiedzialności (wspólnicy odpowiadają za zobowiązania spółki cywilnej całym swoim posiadanym majątkiem, a zatem w sposób nieograniczony), natomiast w przypadku śmierci wspólnika dwuosobowej spółki cywilnej pojawia się ryzyko jej rozwiązania.

W przeciwieństwie do spółki cywilnej sp. z o.o. jest samodzielnym podmiotem obrotu gospodarczego, posiada swój własny byt prawny całkowicie niezależny od statusu swoich wspólników. W konsekwencji wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki osobiście, lecz odpowiedzialność tę ponosi sama spółka, a dopiero w dalszej kolejności członkowie jej zarządu na zasadzie subsydiarności.

Niewątpliwą zaletą prowadzenia działalności w formie spółki kapitałowej jest swoboda w zakresie dysponowania udziałami spółki, a także w zakresie prowadzenia jej spraw, czy też w zakresie wyraźnego oddzielenia majątku samej spółki od prywatnego majątku jej udziałowców.

Tabela 5. Wady i zalety transformacji spółki cywilnej

Wady transformacji spółki cywilnej w spółkę kapitałową

Zalety transformacji spółki cywilnej w spółkę kapitałową

1) koszty działalności spółki kapitałowej są generalnie wyższe niż koszty działalności spółki cywilnej (m.in. z uwagi na konieczność prowadzenia pełnej księgowości i wyższe standardy prawne odnoszące się do spółek kapitałowych);

2) spółka z o.o. jest podatnikiem podatku CIT, z tej przyczyny możliwe jest zaistnienie tzw. podwójnego opodatkowania (tj. opodatkowania zarówno zysków spółki kapitałowej, jak i wypłaty dywidendy udziałowcom spółki kapitałowej).

1) na skutek przekształcenia spółki cywilnej w spółkę kapitałową dochodzi automatycznie do zasadniczej zmiany odpowiedzialności za zobowiązania związane z prowadzoną działalnością gospodarczą – wspólnicy nie odpowiadają już za zobowiązania spółki w sposób nieograniczony całym swoim majątkiem (jak w spółce cywilnej), lecz to sama spółka ponosi odpowiedzialność za te zobowiązania (jako osoba prawna posiadająca swój własny wydzielony majątek), w najgorszym przypadku może to być wyłącznie odpowiedzialność subsydiarna członków zarządu spółki z o.o.;

2) spółka kapitałowa ma lepsze możliwości pozyskiwania dodatkowego kapitału, a tym samym rozwoju (nie tylko poprzez przyjęcie nowych wspólników/podwyższenie kapitału zakładowego, ale także z kredytowania – spółka kapitałowa jest lepiej postrzegana w obrocie finansowym, jest bardziej transparentna i łatwa do weryfikacji, ponieważ wszelkie dokumenty dotyczące działalności, sprawozdania finansowe itp. są jawne i powszechnie dostępne w aktach rejestrowych spółki);

3) gwarancja ciągłości firmy w przypadku śmierci wspólnika – śmierci wspólnika dwuosobowej spółki cywilnej skutkuje jej rozwiązaniem, natomiast w przypadku śmierci wspólnika spółki kapitałowej – może ona bez przeszkód kontynuować swą działalności (to sama spółka jest adresatem i posiadaczem koncesji i zezwoleń, a nie jej wspólnicy).

UWAGA!

Przekształcenia spółki cywilnej w sp. z o.o. można dokonać bez względu na rozmiar prowadzonej działalności, sposób opodatkowania czy rodzaj prowadzonej ewidencji.

8. Zmiany w odpowiedzialności wspólników

Przekształcenie spółki osobowej w spółkę kapitałową prawa handlowego skutkuje zmianami w zakresie odpowiedzialności wspólników za zobowiązania spółki. Na skutek takiej transformacji wspólnicy (będący już wspólnikami spółki kapitałowej) nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania spółki majątkami osobistymi w sposób nieograniczony, lecz ta odpowiedzialność ogranicza się zasadniczo do wysokości wniesionych do spółki przekształconej wkładów.

Jedynie w celu ochrony dotychczasowych wierzycieli ustawodawca wprowadził przepis, zgodnie z którym wspólnicy przekształcanej spółki osobowej odpowiadają na dotychczasowych zasadach, solidarnie ze spółką przekształconą, za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przekształcenia – przez okres 3 lat, licząc do tego dnia. Zasada ta dotyczy także tych wspólników, którzy nie przystąpili do spółki przekształconej, a nabyli roszczenie o wypłatę swoich udziałów.

Wspólnicy przekształcanej spółki osobowej odpowiadają na dotychczasowych zasadach, solidarnie ze spółką przekształcaną, za zobowiązania spółki powstałe przed dniem przekształcenia – przez okres 3 lat, licząc od tego dnia.

Odpowiedzialność ta nie obejmuje:

● wierzytelności, które wprawdzie powstały przed dniem przekształcenia, ale jednocześnie przed tym dniem zostały również zaspokojone/wygasły,
● wierzytelności powstałych po dniu przekształcenia.

Upływ 3-letniego terminu od dnia przekształcenia powoduje wygaśnięcie odpowiedzialności wspólników spółki osobowej za jej zobowiązania powstałe przed dniem przekształcenia (ewentualne powództwo będzie podlegać oddaleniu).

Wspólnicy przekształcanej spółki osobowej odpowiadają na dotychczasowych zasadach, co oznacza, że przewidziane ograniczenia/zwolnienia z odpowiedzialności za zobowiązania spółki, np. dla spółki partnerskiej, stosuje się także po dniu przekształcenia.

UWAGA!

Jedynie zobowiązania zaciągnięte/powstałe po dniu przekształcenia spółki osobowej w kapitałową podlegają zasadom odpowiedzialności właściwym dla nowo powstałej spółki kapitałowej/przekształconej.

8.1. Zasady dochodzenia roszczeń

Wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (jest to tzw. subsydiarna odpowiedzialność wspólnika). Jednak wierzyciel może wnieść powództwo przeciwko samemu wspólnikowi, jeszcze zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

Oznacza to, że wierzyciel spółki kapitałowej (powstałej w drodze przekształcenia), która w ramach kontynuacji „przejęła” dług spółki osobowej/przekształcanej, może wnieść powództwo jednocześnie przeciwko samej spółce kapitałowej i przeciwko wspólnikowi przekształcanej spółki osobowej. Wniesienie powództwa także przeciwko samemu wspólnikowi nie jest bowiem uwarunkowane koniecznością wykazania, czy choćby uprawdopodobnienia, przesłanki niemożliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji z majątku spółki kapitałowej (przekształconej).

Niedopuszczalne (jako sprzeczne z zasadą subsydiarnej odpowiedzialności) jest jednak wniesienie powództwa przez wierzyciela wyłącznie przeciwko wspólnikowi byłej spółki osobowej/przekształcanej bez jednoczesnego pozwania samej spółki kapitałowej/przekształconej.

PRZYKŁAD

FHU AKRAM SA jest wierzycielem spółki Przedsiębiorstwo Handlowe Ewa Kowalska Sp. jawna z siedzibą w Gdyni, która z dniem 1 grudnia 2016 r. została przekształcona w spółkę REM-SIM Sp. z o.o. z siedzibą w Gdyni. Wierzytelność powstała przed dniem przekształcenia, tj. przed 1 grudnia 2016 r. FHU AKRAM SA w celu dochodzenia swoich wierzytelności może pozwać zarówno spółkę przekształconą REM-SIM Sp. z o.o., jak i wspólniczkę spółki przekształcanej Ewę Kowalską. Niedopuszczalne jest jednak pozwanie wyłącznie wspólniczki spółki przekształcanej Ewy Kowalskiej bez pozwania spółki przekształconej REM-SIM Sp. z o.o.

9. Podatkowe aspekty przekształcenia – sukcesja uniwersalna praw i obowiązków podatkowych

Przekształcenie osobowej spółki handlowej lub spółki cywilnej w spółkę kapitałową (art. 551 § 1 i 2 k.s.h.) skutkuje także sukcesją praw i obowiązków podatkowych. Osoba prawna zawiązana (powstała) w wyniku przekształcenia innej osoby prawnej lub spółki niemającej osobowości prawnej wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki przekształcanej osoby lub spółki.

Jednoosobowa spółka kapitałowa powstała w wyniku przekształcenia przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną także wstępuje w przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa przekształcanego przedsiębiorcy związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, z wyjątkiem tych praw, które nie mogą być kontynuowane na podstawie przepisów regulujących opodatkowanie spółek kapitałowych.

UWAGA!

Spółka kapitałowa/przekształcona powstała w wyniku przekształcenia spółki osobowej/przekształcanej jest na gruncie podatkowym następcą swego poprzednika, a zatem przechodzą na nią zaległości podatkowe.

Sukcesja podatkowa obejmuje prawa i obowiązki w zakresie podatku dochodowego, jednak z wyjątkiem tych praw i obowiązków, które występują w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), ale nie występują w podatku dochodowym od osób prawnych (CIT).

Zgodnie z wyrokiem NSA z 17 kwietnia 2014 r. (sygn. akt II FSK 1121/12) w przypadku przekształcenia podmiot przekształcony jest kontynuatorem bytu i działalności podmiotu przekształcanego, co oznacza, że w wyniku przekształcenia przekształcany podmiot nadal funkcjonuje w zmienionej formie i odpowiednio podmiot przekształcony kontynuuje działalność podmiotu przekształcanego, stając się stroną wszelkich stosunków prawnych podmiotu przekształcanego.

Zasada sukcesji uniwersalnej praw i obowiązków podatkowych doznaje jedynie pewnych ograniczeń w przypadkach stanowiących wyjątek od zasady tzw. pełnej sukcesji, które zostały przewidziane w odrębnych ustawach, umowach o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz innych ratyfikowanych umowach międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.

9.1. Ubezpieczenie społeczne

Uniwersalne przekształcenie organizacyjno-prawne stanowi kontynuację dotychczasowego przedsiębiorstwa w zmienionej formie organizacyjno-prawnej i „nowe” przedsiębiorstwo jest sukcesorem także w zakresie praw i obowiązków dotyczących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (tak m.in. SA w Gdańsku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w wyroku z 15 maja 2013 r., sygn. akt III AUa 1703/12).

Zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych do należności z tytułu składek, a także do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i składek na ubezpieczenie zdrowotne stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące sukcesji uniwersalnej w zakresie praw i obowiązków podatkowych (art. 93a O.p.). Oznacza to, że spółka przekształcona (powstała w wyniku procesu transformacji) zachowuje prawo do opłacania składek na ubezpieczenie według dotychczasowej stopy procentowej (obowiązującej jej poprzednika prawnego).

9.2. Podatek VAT

Przekształcenie spółek nie podlega opodatkowaniu VAT (nie jest to bowiem odpłatna dostawa towarów/usług).

Spółka kapitałowa powstała w wyniku przekształcenia jest następcą i kontynuatorem działalności przekształcanej spółki osobowej. W takim przypadku nie następuje bowiem likwidacja spółki osobowej, lecz jedynie zmiana jej formy organizacyjno-prawnej.

Na podstawie przepisów ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników NIP nadany podatnikowi generalnie nie przechodzi na następcę prawnego, z wyjątkiem jednak przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową lub spółki handlowej w inną spółkę handlową (czyli np. spółki osobowej w spółkę kapitałową).

UWAGA!

Spółka przekształcona musi zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego o zmianie formy prowadzenia działalności gospodarczej, dokonując aktualizacji zgłoszenia złożonego przez spółkę osobową/przekształcaną.

Odpowiednio na spółkę kapitałową powstałą w wyniku przekształcenia przechodzi NIP nadany uprzednio spółce osobowej. Skutkuje to tym, że spółka przekształcona nie ma obowiązku ponownej rejestracji w zakresie VAT.

Spółka kapitałowa powstała w wyniku przekształcenia jako następca prawny przekształcanej spółki osobowej jest uprawniona do odliczenia VAT naliczonego wynikającego z faktur wystawionych na spółkę przekształcaną (art. 86 ustawy o VAT), jeśli zakupy były związane z czynnościami opodatkowanymi, niezależnie od tego, czy są to faktury otrzymane przed dniem przekształcenia, czy po tym dniu.

Spółce przekształconej, jako następcy spółki przekształcanej, przysługuje także prawo do dokonywania korekt deklaracji podatkowych składanych uprzednio przez spółkę przekształcaną. Stosownie do art. 81 § 2 O.p. skorygowanie deklaracji następuje poprzez złożenie korygującej deklaracji. Nie przewiduje się obowiązku pisemnego uzasadniania przyczyn korekty.

Spółka kapitałowa/przekształcona jest także zobowiązana do wystawiania faktur w stosunku do czynności dokonanych jeszcze przez spółkę osobową\\przekształcaną, jeśli czynności te do momentu przekształcenia nie zostały udokumentowane fakturami. Na skutek sukcesji na spółkę kapitałową/przekształconą przechodzą obowiązki spółki przekształcanej także w zakresie wystawiania (w razie zaistnienia takiej konieczności) faktur korygujących. Oznacza to, że spółka kapitałowa/przekształcona, w przypadku konieczności skorygowania faktury po dniu przekształcenia, a wystawionej przez spółkę przekształcaną, będzie jedynym podmiotem uprawnionym do dokonania tego typu korekty.

UWAGA!

Przekształcenie spółki osobowej/przekształcanej powoduje ograniczenie w rozliczeniach podatku – na skutek przekształcenia nie ma możliwości obniżenia dochodu spółki przekształconej (kapitałowej) o stratę powstałą jeszcze w spółce przekształcanej (osobowej).

9.3. Podatek dochodowy od osób prawnych

Z podatkowego punktu widzenia zasadniczą różnicą między spółkami kapitałowymi a osobowymi jest odrębność podatkowa – spółki kapitałowe są osobami prawnymi (odrębnymi podatnikami podatku dochodowego), natomiast spółki osobowe nie są podatnikiem podatku dochodowego (podatnikami są wyłącznie ich wspólnicy). Odpowiednio na skutek przekształcenia to spółka kapitałowa/przekształcona (a nie jej poszczególni wspólnicy) staje się podatnikiem podatku dochodowego i na niej będzie spoczywać obowiązek bieżącego rozliczania przychodów i kosztów prowadzonej działalności.

Przy ustalaniu dochodu stanowiącego podstawę opodatkowania nie uwzględnia się strat przedsiębiorców przekształcanych, łączonych, przejmowanych lub dzielonych – w razie przekształcenia formy prawnej, łączenia lub podziału przedsiębiorców, z wyjątkiem jednak przekształcenia spółki w inną spółkę (tj. spółki będącej podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych w inną spółkę także będącą podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych), co nie dotyczy przekształcenia spółki osobowej w spółkę kapitałową.

UWAGA!

Uprawnienie do odliczenia podatku przez spółkę kapitałową/przekształconą w odniesieniu do faktur wystawionych przed dniem przekształcenia, w których jako nabywcę wskazano spółkę osobową, nie jest uwarunkowane koniecznością wystawienia faktur korygujących/not korygujących przez sprzedawcę/nabywcę.

9.4. Rachunkowość w spółce przekształconej

Przekształcenie spółek może się także wiązać z koniecznością dokonania zmian w zakresie prowadzonej dotychczas rachunkowości w spółce. Spółki kapitałowe mają obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych, natomiast w spółkach osobowych jest wprawdzie taka możliwość, jednak obowiązek powstaje dopiero po przekroczeniu progu rocznych obrotów w wysokości 2 000 000 euro (art. 2 ust. 1 ustawy o rachunkowości).

Spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie mogą stosować zasady rachunkowości określone ustawą również od początku następnego roku obrotowego, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy są niższe niż równowartość w walucie polskiej 2 000 000 euro. W tym przypadku wspólnicy przed rozpoczęciem roku obrotowego są obowiązani do zawiadomienia o tym urzędu skarbowego właściwego w sprawach opodatkowania podatkiem dochodowym (wspólnicy spółek cywilnych osób fizycznych mogą złożyć zawiadomienie na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej).

Jeżeli zatem w spółce osobowej/przekształcanej wspólnicy prowadzili jedynie księgi przychodów i rozchodów, to spółka kapitałowa/przekształcona musi otworzyć i prowadzić księgi rachunkowe.

9.5. Powstanie przychodu po stronie wspólnika spółki przekształconej – PIT

Przy przekształceniu spółki osobowej w spółkę kapitałową po stronie wspólnika powstaje przychód jedynie wówczas, gdy otrzyma on w nowej spółce udziały o wartości nominalnej przewyższającej wartość nominalną udziałów w spółce przekształcanej.

Na skutek przekształcenia zmienia się sytuacja podatkowa samych wspólników spółki, którzy (jako wspólnicy spółki kapitałowej/przekształconej, czyli udziałowcy/akcjonariusze) nie rozliczają przychodów i kosztów spółki razem z własnymi przychodami z prowadzonej działalności gospodarczej, lecz czyni to sama spółka kapitałowa (wspólnicy uzyskują jedynie przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, np. dywidendę).

W momencie przekształcenia po stronie wspólników generalnie także nie powstaje dochód podlegający opodatkowaniu, pod warunkiem że wartość udziałów wspólnika w powstałej spółce kapitałowej/przekształconej odpowiadała wartości udziałów w spółce osobowej/przekształcanej.

W przypadku bowiem gdy wspólnik otrzyma w spółce kapitałowej/przekształconej udziały o wartości nominalnej przewyższającej wartość nominalną udziałów w spółce osobowej/ przekształcanej, powstanie u niego przychód podlegający opodatkowaniu (jako przychód/dochód z tytułu udziału w zyskach osoby prawnej). Opodatkowaniu podlega bowiem tutaj nadwyżka wartości udziałów.

Obowiązek podatkowy (podatek w wysokości 19%) z tego tytułu powstaje w momencie uprawomocnienia się postanowienia sądu o podwyższeniu kapitału zakładowego. Podatek ten nie jest jednak rozliczany przez udziałowca/wspólnika, lecz przez spółkę kapitałową/przekształconą będącą płatnikiem podatku. Odpowiednio to spółka kapitałowa/przekształcona (jako płatnik podatku) będzie obowiązana pobrać podatek i przekazać go do urzędu skarbowego właściwego według siedziby podatnika (wspólnika/udziałowca) w terminie do 7 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano podatek. Ponadto spółka ta ma obowiązek przekazać samemu podatnikowi/wspólnikowi/udziałowcowi informację o wysokości pobranego podatku. Po zakończeniu roku podatkowego w ciągu jednego miesiąca spółka jako płatnik powinna także złożyć do urzędu skarbowego roczną deklarację. Wspólnik/udziałowiec, jako podatnik, nie wykazuje tego przychodu w swoim zeznaniu rocznym.

PRZYKŁAD

Wspólnikiem spółki jawnej Przedsiębiorstwo Budowlane Ewa Germ Spółka jawna jest Ewa Germ, która posiada 100 udziałów o wartości nominalnej 200 zł każdy, co daje w sumie wartość nominalną udziałów w spółce jawnej w wysokości 20 000 zł. Spółka Przedsiębiorstwo Budowlanej Ewa Germ Sp. j. uległa przekształceniu w spółkę kapitałową (w spółkę z o.o.). Ewa Germ jako główny udziałowiec otrzymała w niej 200 udziałów o wartości nominalnej 200 zł każdy, co daje wartość 40 000 zł. Oznacza to, że opodatkowaniu podatkiem CIT podlegać będzie uzyskany przez wspólnika/udziałowca Ewę Germ dochód w wysokości 20 000 zł (40 000 zł – 20 000 zł).

9.6. NIP i REGON spółki przekształconej

Zgodnie z ustawą o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników NIP należny podatnikowi nie przechodzi na następcę prawnego, lecz z mocy prawa wygasa w razie ustania bytu prawnego tych podmiotów, z wyjątkiem jednak m.in. przekształcenia:

● spółki cywilnej w spółkę handlową,
● spółki handlowej w inną spółkę handlową.

Oznacza to, że w przypadku przekształcenia spółki osobowej w spółkę kapitałową, jak i spółki cywilnej w spółkę kapitałową, dochodzi do sukcesji NIP.

Generalnie numer identyfikacyjny REGON podmiotu gospodarki narodowej pozostaje niezmieniony w czasie istnienie podmiotu i nie przechodzi na następcę prawnego. Jednak nowy numer indentyfikacyjny REGON nie jest nadawany m.in. w przypadku przekształcenia:

● spółki handlowej w inną spółkę handlową,
● spółki cywilnej w spółkę handlową.

Oznacza to, że zarówno przekształcenie spółki cywilnej w spółkę kapitałową prawa handlowego, jak i przekształcenie spółki osobowej w spółkę kapitałową na gruncie Kodeksu spółek handlowych nie będzie skutkować zmianą numeru REGON.

10. Przekształcenie spółek a aspekty pracownicze

W wyniku przekształcenia spółek zastosowanie ma tzw. zasada kontynuacji, zgodnie z którą spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej. Zasada ta znajduje zastosowanie także na płaszczyźnie pracowniczej przekształcanej spółki. Odpowiednio należy uznać, że spółka przekształcona stanowi podmiot wszelkich praw i obowiązków o charakterze pracowniczym, czyli jest pracodawcą, którego obowiązują wszelkie postanowienia wynikające zarówno z norm indywidualnego (np. umowy o pracę), jak i zbiorowego prawa pracy (np. regulaminu pracy).

Oznacza to, że nowo powstała spółka nie jest nowym pracodawcą, ale tym samym, który zmienił jedynie dotychczasową formę prawną prowadzonej działalności gospodarczej. Zmiany po stronie pracodawcy, następujące w związku z przekształceniem spółek, mają charakter wyłącznie organizacyjny (spółka przekształcana staje się spółką przekształconą z chwilą wpisu spółki przekształconej do rejestru KRS). Odpowiednio w przypadku przekształcenia spółek nie znajdują zastosowania przepisy z zakresu prawa pracy odnoszące się do przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę.

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 31, art. 95 § 1, art. 111–112, art. 163, art. 551–570, art. 571–574, art. 5841–58413 ustawy z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych – j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1578; Dz.U. z 2016 r. poz. 2260

● art. 366, art. 369, art. 865 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny – j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 316 r.; ost.zm. Dz.U. z 2016 r. poz. 2255

● art. 20a ust. 1 i 3 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym – j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 687; ost.zm. Dz.U. z 2016 r. poz. 1579

● art. 30 ust. 1 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej – j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1829; ost.zm. Dz.U. z 2016 r. poz. 2255

EMILIA BARTKOWIAK

radca prawna