do góry
Pobieranie danych...

Wideoakademia księgowych i biur rachunkowych

drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę

Biuletyn Głównego Księgowego 4/2017, data dodania: 12.04.2017

Artykuł aktualny na dzień 29-05-2017

TEMAT NA ZAMÓWIENIE

Spółki osobowe

Coraz częściej przedsiębiorcy prowadzą działalność gospodarczą w formie spółek osobowych. Spółki te, obowiązkowo lub na zasadzie dobrowolności, muszą prowadzić księgi rachunkowe, stosując przepisy ustawy o rachunkowości. Jednak specyfika formy prawnej w wielu przypadkach budzi wątpliwości. Przepisy prawa bilansowego z kolei nie zawierają żadnych szczegółowych zasad dotyczących rachunkowości spółek osobowych.

Do spółek osobowych zalicza się: spółkę jawną, spółkę partnerską, spółkę komandytową i spółkę komandytowo-akcyjną. Spółka osobowa prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą. Może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana.

Przez umowę spółki wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu przez wniesienie wkładów oraz, jeżeli umowa spółki tak stanowi, przez współdziałanie w inny określony sposób.

Umowa spółki powinna być zawarta:

1) na piśmie pod rygorem nieważności,

2) przy wykorzystaniu wzorca umowy, tj. w trybie S24 – zawiązanie i rejestracja spółki odbywa się przez Internet za pośrednictwem systemu teleinformatycznego udostępnionego przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Umowa spółki jest sporządzana z wykorzystaniem wzorca umowy, ale za to bez formy aktu notarialnego.

Umowa spółki powinna zawierać:

● firmę i siedzibę spółki,
● określenie wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika i ich wartość,
● przedmiot działalności spółki,
● czas trwania spółki, jeżeli jest oznaczony.

Zmiana postanowień umowy spółki wymaga zgody wszystkich wspólników, chyba że umowa stanowi inaczej.

Ogół praw i obowiązków wspólnika spółki osobowej może być przeniesiony na inną osobę tylko wówczas, gdy umowa spółki tak stanowi oraz po uzyskaniu pisemnej zgody wszystkich pozostałych wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. W przypadku przeniesienia ogółu praw i obowiązków wspólnika na inną osobę za zobowiązania występującego wspólnika związane z uczestnictwem w spółce osobowej i zobowiązania tej spółki osobowej odpowiadają solidarnie występujący wspólnik oraz wspólnik przystępujący do spółki.

UWAGA!

Spółki osobowe nie są zobligowane do prowadzenia ksiąg rachunkowych, jeśli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły mniej niż równowartość w walucie polskiej 2 000 000 euro. W takim przypadku kierownik jednostki będącej spółką jawną osób fizycznych lub spółką partnerską składa w sądzie rejestrowym prowadzącym Krajowy Rejestr Sądowy, w terminie 6 miesięcy od dnia kończącego rok obrotowy, oświadczenie o braku obowiązku sporządzenia i złożenia rocznego sprawozdania finansowego.

Przeniesienie ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki, której umowa została zawarta zgodnie ze wzorcem umowy, może nastąpić przy wykorzystaniu wzorca udostępnionego w systemie teleinformatycznym. Oświadczenia zbywcy i nabywcy wymagają w takiej sytuacji opatrzenia bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP.

Jeśli spółki te nie prowadzą ksiąg rachunkowych, wówczas przepisy Kodeksu spółek handlowych, które przewidują konieczność sporządzania sprawozdania finansowego, wykonuje się w oparciu o podsumowanie zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów oraz innych ewidencji prowadzonych przez spółkę dla celów podatkowych, spis z natury, a także inne dokumenty pozwalające na sporządzanie tego sprawozdania.

1. Otwarcie ksiąg rachunkowych w spółce osobowej

Każda jednostka jest obowiązana do otwarcia ksiąg rachunkowych na dzień rozpoczęcia działalności, którym jest dzień pierwszego zdarzenia wywołującego skutki o charakterze majątkowym lub finansowym, tj. w ciągu 15 dni od dnia zaistnienia tych zdarzeń. Najczęściej pierwszym zdarzeniem wywołującym skutki o charakterze majątkowym i finansowym jest otwarcie rachunku bankowego czy wniesienie przez wspólników wkładów na poczet kapitału zakładowego.

W księgach rachunkowych spółki osobowej rozrachunki ze wspólnikami, w tym także z tytułu zadeklarowanych i wnoszonych wkładów, prowadzi się na koncie zespołu 2 „Pozostałe rozrachunki”. W ewidencji analitycznej prowadzonej do tego konta powinno się wyodrębnić poszczególnych wspólników.

Co ważne, kapitał podstawowy spółki osobowej nie podlega rejestracji, a przepisy Kodeksu spółek handlowych nie określają wysokości tego kapitału. Zatem w księgach rachunkowych spółki osobowej na koncie zespołu 8 „Kapitał podstawowy” należy ująć wynikającą z umowy spółki wartość wkładów wnoszonych przez każdego wspólnika.

Należne wkłady na kapitał podstawowy w wartości określonej w umowie spółki ujmuje się w księgach rachunkowych następującymi zapisami:

1. Wartość wkładów w wysokości określonej w umowie spółki:

Wn „Pozostałe rozrachunki”

– w analityce: konto imienne wspólnika – rozrachunki z tytułu wkładów

Ma „Kapitał zakładowy”

Pokrycie zadeklarowanego przez wspólników wkładu kapitałowego w postaci środków pieniężnych ewidencjonuje się w zależności od tego, czy wpłaty dokonano do kasy czy na rachunek bankowy spółki bądź wniesiono aport, następującymi zapisami:

2. Wkłady pieniężne i rzeczowe (aport) wniesione przez wspólników:

a) wkłady pieniężne – przekazanie gotówki do kasy:

Wn „Kasa”

Ma „Pozostałe rozrachunki”

– w analityce: konto imienne wspólnika – rozrachunki z tytułu wkładów

b) wkłady pieniężne – przelew na rachunek bankowy spółki:

Wn „Rachunek bieżący”

Ma „Pozostałe rozrachunki”

– w analityce: konto imienne wspólnika – rozrachunki z tytułu wkładów

c) wkłady niepieniężne – aport:

Wn różne konta, tj:

„Środki trwałe”

„Materiały”

„Towary”

Ma „Pozostałe rozrachunki”

– w analityce: konto imienne wspólnika – rozrachunki z tytułu wkładów

2. Wniesienie do spółki osobowej przedsiębiorstwa osoby fizycznej w formie aportu

Wniesienie do spółki osobowej wkładu rzeczowego (aportu) w postaci przedsiębiorstwa osoby fizycznej ujmuje się w ewidencji księgowej także za pośrednictwem konta zespołu 2 „Pozostałe rozrachunki” z analityką imienną wspólnika.

Do ksiąg rachunkowych spółki wprowadza się:

1) po stronie Wn aktywa wchodzące w skład wniesionego aportem przedsiębiorstwa – w zależności od przejętego składnika majątku

po stronie Ma „Pozostałe rozrachunki”

2) po stronie Wn „ Pozostałe rozrachunki”
po stronie Ma zobowiązania – w zależności od przejętego zobowiązania

3) po stronie Wn „ Pozostałe rozrachunki”

po stronie Ma – zadeklarowaną w umowie spółki wartość wkładów.

W przypadkach wniesienia przedsiębiorstwa jako aportu z reguły w umowie spółki bądź aneksie do niej określa się łączną cenę wniesionego przedsiębiorstwa, a nie ceny poszczególnych składników.

Poszczególne składniki majątku objęte powyższą ceną dla celów bilansowych wycenia się w wartości godziwej, tj. w cenie rynkowej, korzystając w miarę potrzeby z pomocy rzeczoznawcy. Z reguły cena sprzedaży nie jest równa wartości godziwej przejętych aktywów netto, tj. aktywów pomniejszonych o zobowiązania, w związku z czym na koncie „Pozostałe rozrachunki” (w analityce: konto imienne wspólnika) może powstać więc różnica między wartością wskazaną w umowie spółki a wartością godziwą przejętych aktywów netto.

Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy o rachunkowości kapitały (fundusze) własne ujmuje się w księgach rachunkowych z podziałem na ich rodzaje i według zasad określonych przepisami prawa (m.in. Kodeksu spółek handlowych), postanowieniami statutu lub umowy o utworzeniu jednostki. W spółkach osobowych jest to kapitał (wkład) właścicieli.

W związku z tym powstała na koncie „Pozostałe rozrachunki” różnica wpływa na kapitał podstawowy, którą w księgach rachunkowych odnosi się następującym zapisem:

Wn/Ma „Pozostałe rozrachunki”

– w analityce: konto imienne wspólnika

Ma/Wn „Kapitał zakładowy”

W przypadku otrzymania przedsiębiorstwa jako wkładu niepieniężnego (aportu) nie znajdują bowiem zastosowania przepisy art. 33 ust. 4 i art. 44d ustawy o rachunkowości, dotyczące wartości firmy.

3. Świadczenie pracy własnej wspólnika jako wkład niepieniężny

Wkład kapitałowy wspólnika w postaci świadczenia pracy własnej lub usług na rzecz spółki zalicza się na zwiększenie kapitału, w wartości rzeczywiście wykonanych na rzecz spółki świadczeń, gdyż ewidencji podlega nie zamiar wykonania pracy, ale jej faktyczne wykonanie. Dlatego kapitał zwiększa się o kwotę faktycznie świadczonej pracy w momencie jej faktycznego wykonania. Taką operację można zaksięgować za pośrednictwem konta „Pozostałe rozrachunki” lub jego udziału następującymi zapisami:

Wn „Koszty według rodzajów” lub konto zespołu 5

Ma „Kapitał zakładowy”

albo

Wn „Koszty według rodzajów” lub konto zespołu 5

Ma „Pozostałe rozrachunki”

Wn „Pozostałe rozrachunki”

Ma „Kapitał zakładowy”

PRZYKŁAD

W styczniu 2017 r. do nowo utworzonej spółki osobowej (np. jawnej) dwaj wspólnicy wnieśli następujące wkłady:

● pierwszy wspólnik wniósł: wkład pieniężny w wysokości 5000 zł oraz dodatkowo wkład w postaci przedsiębiorstwa osoby fizycznej,
● drugi wspólnik wniósł: wkład pieniężny w wysokości 5000 zł oraz wkład niepieniężny w postaci pracy własnej.

Wkłady wspólników są równe.

W lutym 2017 r. na rachunek bieżący spółki wpłynęły od wspólników środki tytułem pokrycia wkładu pieniężnego. Zgodnie z umową wartość wnoszonego przedsiębiorstwa wynosi 600 000 zł. Aktywa wchodzące w skład tego przedsiębiorstwa wyceniono w wartości godziwej na kwotę 650 000 zł. Wartość godziwa aktywów netto wyniosła 600 000 zł.

Wartości poszczególnych aktywów i zobowiązań przedstawiają się następująco:

Lp.

Przedmiot wkładu

Wartość godziwa (zł)

1.

Środki trwałe

400 000

2.

Materiały

70 000

3.

Należności od odbiorców

180 000

4.

Razem aktywa

650 000

5.

Zobowiązania wobec dostawców

50 000

6.

Aktywa netto (poz. 4 – poz. 5)

600 000

W marcu 2017 r. wspólnik wykonał na rzecz spółki prace o wartości 30 000 zł.

Jednostka prowadzi ewidencję kosztów działalności operacyjnej tylko na kontach zespołu 4.

Ewidencja księgowa

1. Wartość wkładów zadeklarowana w umowie spółki jawnej:

5000 zł + 600 000 zł + 5000 zł = 610 000 zł

Wn „Pozostałe rozrachunki” 610 000 zł

– w analityce: wspólnik 1 – 605 000 zł

wspólnik 2 – 5000 zł

Ma „Kapitał zakładowy” 610 000 zł

2. Wpływ środków pieniężnych od wspólników tytułem pokrycia wkładu
pieniężnego:

Wn „Rachunek bankowy” 10 000 zł

Ma „Pozostałe rozrachunki” 10 000 zł

– w analityce: wspólnik 1 – 5000 zł

wspólnik 2 – 5000 zł

3. Wniesiony do spółki jawnej wkład w postaci składników przedsiębiorstwa:

Wn „Środki trwałe” 400 000 zł

Wn „Materiały” 70 000 zł

Wn „Należności od odbiorców” 180 000 zł

Ma „Zobowiązania wobec dostawców” 50 000 zł

Ma „Pozostałe rozrachunki” 600 000 zł

– w analityce: wspólnik 1 – 600 000 zł

4. Wartości wykonanej przez wspólnika pracy własnej na rzecz spółki:

Wn „Koszty według rodzaju” 30 000 zł

Ma „Kapitał zakładowy” 30 000 zł

infoRgrafika

PODSTAWA PRAWNA:

● art. 2 ust. 2–2a, art. 12 ust. 1 pkt 1, art. 33 ust. 4, art. 36 ust. 1, art. 44d, art. 70a ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości – j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1047; ost.zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 245

● art. 8, art. 9, art. 10, art. 101 ustawy z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych – j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 1578; ost.zm Dz.U. z 2016 r. poz. 2260

Joanna Gawrońska

biegły rewident

Powiązane dokumenty