do góry
Pobieranie danych...

Wideoakademia księgowych i biur rachunkowych

drukuj pomniejsz czcionkę pomniejsz czcionkę powiększ czcionkę

Monitor Księgowego 11/2017, data dodania: 05.06.2017

Porada aktualna na dzień 18-10-2017

Jak rozliczyć VAT od WNT, gdy transakcja nie została udokumentowana fakturą

Problem

Przedsiębiorca, będący podatnikiem VAT-UE, kupuje na terenie Unii Europejskiej towary (są to towary handlowe, materiały, książki - literatura fachowa). Są to drobne transakcje, w związku z tym zazwyczaj nie ma możliwości otrzymania faktury a jedynym dokumentem potwierdzającym zakup jest paragon fiskalny (z naliczonym VAT i danymi sprzedawcy zawierającymi numer NIP) lub zwykłe rachunki zawierające jedynie dane sprzedawcy (np. zakup rękodzieła na kiermaszach).
  1. Czy w związku z powyższym, biorąc pod uwagę, że dochodzi do przemieszczenia towaru między dwoma krajami UE, a sprzedawca i nabywca są zarejestrowanymi podatnikami VAT (co można sprawdzić, mając podany na paragonie numer NIP kontrahenta), rozpoznać należy WNT?
  2. Czy z uwagi na fakt, że kontrahent nie wystawił faktury, obowiązek podatkowy powstanie 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy?
  3. Czy przedsiębiorca, wykazując VAT należny od ww. transakcji, będzie miał możliwość odliczenia podatku naliczonego, biorąc pod uwagę, że zakup został udokumentowany paragonem, a nie fakturą?
  4. Jak z punktu widzenia VAT należy rozliczyć pozostałe zakupy udokumentowane rachunkiem, przy których nie ma podanego numeru NIP sprzedawcy i nie jest w związku z tym możliwe sprawdzenie, czy jest on podatnikiem VAT-UE, a w konsekwencji, czy mamy do czynienia z WNT?

Rada

Jeżeli stronami transakcji są podatnicy, a towar został przemieszczony do Polski z innego państwa członkowskiego UE, to nawet jeśli transakcja została udokumentowana paragonem (a nie fakturą), to stanowi ona dla polskiego nabywcy WNT.
Natomiast w przypadku zakupu udokumentowanego rachunkiem, który został wystawiony z powodu korzystania przez unijnego dostawcę ze zwolnienia od podatku ze względu na niskie obroty, WNT nie występuje.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o VAT przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium Polski (WNT) należy rozumieć nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego innego niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz.

Dla uznania zakupu towarów za WNT konieczne jest także spełnienie warunku związanego ze statusem podatkowym nabywcy oraz dostawcy towarów, a mianowicie aby, co do zasady:

  • dostawca towarów i nabywca towarów byli podatnikami VAT lub podatnikami podatku od wartości dodanej,
  • a u nabywcy - nabywane towary służyły jego działalności gospodarczej.

Aby WNT mogło być uznane za opodatkowane na terytorium Polski, to co do zasady konieczne jest również, aby towary w momencie zakończenia ich wysyłki lub transportu znajdowały się na terytorium naszego kraju (art. 25 ust. 1 ustawy o VAT).

Rozliczenie WNT udokumentowanego paragonem

Jeżeli stronami transakcji są podatnicy, a towar został przemieszczony do Polski z innego państwa członkowskiego UE, to nawet jeśli transakcja została udokumentowana paragonem (a nie fakturą), to stanowi ona dla polskiego nabywcy WNT. Otrzymanie paragonu z wykazanym na nim podatkiem od wartości dodanej nie zwalnia polskiego nabywcy z opodatkowania WNT w Polsce, jeśli zostały spełnione wszystkie warunki określone w art. 9 ustawy o VAT. Co więcej, nabywca jest obowiązany wykazać podatek należny od WNT udokumentowanego paragonem, nawet jeśli z tego tytułu nie przysługuje mu prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Z art. 20 ust. 5 ustawy o VAT wynika, że w przypadku WNT obowiązek podatkowy powstaje:

  • w dniu wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej lub
  • 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia

- w zależności od tego, które z tych dwóch zdarzeń wystąpiło wcześniej.

Jeśli w opisanej sytuacji podatnik otrzymał paragon, który nie może być uznany za fakturę, to obowiązek podatkowy powstanie 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym miało miejsce WNT.

Należy zwrócić uwagę, że dla WNT udokumentowanego paragonem z wykazanym podatkiem od wartości dodanej podstawę opodatkowania stanowi całkowita kwota zapłaty, którą otrzymał dostawca towarów, tj. kwota obejmująca także zagraniczny podatek od wartości dodanej (art. 30a ust. 1 w zw. z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT). Podstawą opodatkowania będzie zatem wartość brutto paragonu.

Podstawę opodatkowania należy przeliczyć na złote według kursu średniego waluty ogłoszonego przez NBP na ostatni dzień roboczy poprzedzający powstanie obowiązku podatkowego (art. 31a ust. 1 ustawy o VAT). Będzie to kurs średni waluty z 14. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło WNT (jeżeli w tym dniu ogłoszono kurs waluty).

Niestety, w przypadku zakupu towarów, który został udokumentowany paragonem, podatek należny nie "przekształci się" w podatek naliczony podlegający odliczeniu, nawet jeśli zakup ten jest wykorzystywany do wykonywania czynności opodatkowanych. W przypadku WNT prawo do odliczenia podatku jest uzależnione m.in. od otrzymania faktury dokumentującej dostawę towarów, stanowiącą u podatnika wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (art. 86 ust. 10b pkt 2 lit. a) ustawy o VAT).

W przypadku posiadania paragonu nabywca, w celu odliczenia podatku naliczonego, może ewentualnie rozważyć, czy paragon ten spełnia warunki do uznania go za fakturę uproszczoną, o której mowa w art. 106e ust. 5 pkt 3 ustawy o VAT oraz art. 226b dyrektywy 2006/112/WE. Jeżeli zakres danych wynikający z paragonu jest zbieżny z zakresem danych wymaganych dla faktury uproszczonej, to taki paragon może być uznany za fakturę. Należy jednak zaznaczyć, że prawo do udokumentowania sprzedaży fakturą uproszczoną nie dotyczy każdej sprzedaży o niewielkiej wartości. Z art. 106e ust. 6 ustawy o VAT wynika, że fakturą uproszczoną nie można udokumentować m.in. wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Nawet jeśli wartość tej dostawy nie przekracza kwoty 450 zł albo kwoty 100 euro, to unijna dostawa, dokonana pomiędzy podatnikami, wymaga potwierdzenia "zwykłą" fakturą. Zakaz dokumentowania wewnątrzwspólnotowych dostaw fakturą uproszczoną wynika także z art. 220a ust. 2 dyrektywy 2006/112/WE. W tych okolicznościach organy podatkowe przyjmują, że nawet jeśli paragon wystawiony przez unijnego dostawcę spełnia warunki do uznania go za fakturę uproszczoną, to nie daje on nabywcy prawa do odliczenia podatku naliczonego. Transakcja, która polega na dostawie towarów przemieszczanych pomiędzy państwami członkowskimi UE, stanowiąca dla nabywcy WNT, powinna być udokumentowana pełną fakturą. Takie wnioski wynikają m.in. z interpretacji indywidualnej Dyrektora IS w Bydgoszczy z 2 czerwca 2014 r., sygn. ITPP2/443-259/14/AJ, który uznał, że:

MF (…) paragon (…), który dokumentuje dokonanie wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, nawet jeżeli może być uznany za fakturę uproszczoną w rozumieniu powołanych wyżej przepisów Dyrektywy 2006/112/WE Rady, nie daje Spółce prawa do odliczenia podatku naliczonego, gdyż w przypadku transakcji transgranicznych dotyczących dostaw towarów dokonywanych pomiędzy podatnikami, dostawca (o ile ma wiedzę, że nabywca jest podatnikiem, a nabyte towary mają służyć jego działalności gospodarczej) nie jest uprawniony do udokumentowania jej fakturą uproszczoną.

W tych warunkach dla podatnika, który dokonał WNT potwierdzonego paragonem, najbezpieczniej jest w ogóle nie odliczać podatku naliczonego od tego zakupu.

Rozliczenie WNT udokumentowanego rachunkiem

Co do zasady, otrzymanie rachunku również nie zwalnia nabywcy z rozliczenia WNT, jeśli nastąpiło przemieszczenie towarów pomiędzy dwoma państwami członkowskimi UE, a stronami transakcji byli podatnicy. Jeśli jednak unijny dostawca wystawił rachunek bez swojego numeru NIP (a nie fakturę lub paragon) z tego powodu, że korzysta on ze zwolnienia podmiotowego w VAT w swoim kraju (w Polsce zwolnienie to dotyczy drobnych przedsiębiorców, u których sprzedaż nie przekroczyła limitu 200 000 zł), to w takim przypadku WNT w ogóle nie wystąpi. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o VAT nie występuje WNT, jeśli dostawa towarów została dokonana przez podatnika podatku od wartości dodanej, który jest podmiotem korzystającym w swoim kraju ze zwolnienia od podatku od wartości dodanej podobnego do zwolnienia, które w naszych krajowych przepisach przysługuje na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT.

Przykład

Przedsiębiorca będący czynnym podatnikiem VAT, zarejestrowany dla potrzeb transakcji wewnątrzwspólnotowych, nabył na kiermaszu w Niemczech rękodzieło. Sprzedawca, który korzysta w Niemczech ze zwolnienia podmiotowego, udokumentował dostawę rachunkiem, podając swoje dane bez numeru NIP. Pomimo że towar został przemieszczony z Niemiec do Polski, nabycie to nie stanowi WNT podlegającego opodatkowaniu w kraju.

Podstawa prawna:

  • art. 220a ust. 2, art. 226b Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej - Dz. Urz. UE L z 2006 r., Nr 347/1; ost. zm. Dz. Urz. UE L z 2016 r., Nr 177/9,

  • art. 9, art. 10 ust. 1 pkt 3 lit. a), art. 20 ust. 5, art. 25 ust. 1, art. 29a ust. 1, art. 30a ust. 1, art. 31a ust. 1, art. 86 ust. 10b pkt 2 lit. a), art. 106e ust. 5 pkt 3 i ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 710; ost. zm. Dz.U. z 2017 r. poz. 60.

Aneta Szwęch

praktyk, autorka licznych publikacji z zakresu podatków i rachunkowości